ÔÇťYerli ─░simÔÇŁ, ÔÇťYerli EdebiyatÔÇŁ, ÔÇťYerli Duru┼čÔÇŁ, ÔÇťYerli MalÔÇŁ vs ele┼čtiri

Bana s─▒k tekrarlan “yerli” s├Âzlere; s├Âz gelimi ÔÇťyerli isimÔÇŁ, ÔÇťyerli edebiyatÔÇŁ, ÔÇťyerli duru┼čÔÇŁ, “yerli ses”, ÔÇťyerli malÔÇŁ gibi hamasi kal─▒plara itibar etmiyorum. Bir do─črunun ithali veya yerlisi, “i├žerisi” veya “d─▒┼čar─▒s─▒” olmaz. Do─čruyu kim telaffuz ediyorsa ve kaliteyi kim ├Âne al─▒yorsa o do─črudur, isabetlidir. Aksi h├ólde do─čruyu sizin yamac─▒n─▒zda dikilmeyen ÔÇťba┼čkas─▒ÔÇŁ (LevinasÔÇÖ─▒n kula─č─▒ ├ž─▒nlas─▒n) seslendirdi─či zaman onu duymamaya ve ona s─▒rt─▒n─▒z─▒ d├Ânmeye g├Ât├╝r├╝r bu yakla┼č─▒m bizi.
Olan da budur.
“Yerli” e┼čittir “do─čru” demek de─čil, fark─▒nday─▒m. Uygulamada sizin temenniniz de─čil, ├╝r├╝n├╝n yerlisinden ├Ânce kaliteli veya hantal olu┼ču ├Âne ├ž─▒kar. Do─čru olan da budur. Yerli olan ayn─▒ zamanda verimli, kaliteli ve ├Âzg├╝n oldu─čunda do─čru ve g├╝zel; dolay─▒s─▒yla m├╝reccah olur. Bu sadece siyasette ve sosyal hayatta de─čil sanat ve edebiyat camias─▒ i├žin de ge├žerlidir. Do─čru s├Âylemin ÔÇťe─čri yerliÔÇŁ ile seslendirilmesi, yerimden k─▒m─▒ldamam i├žin yeterli de─čil. Bendeniz┬á emtiada elbette yerli olan─▒n yan─▒nday─▒m ve yerliyi tercih ediyorum ama yerli da bana d├╝r├╝st olmal─▒. Kendiniz Volkswagen, Audi veya ToyataÔÇÖya binip de bana tenekeyi g├Âsteriyorsan─▒z burada bir “i┼č” var demektir. Durdu─čunuz ÔÇťyerliÔÇŁ yerde f─▒r─▒ldak i┼čler ├ževirip oradan bana milli olmay─▒ ├Âneriyorsan─▒z sizi dikkate almam. Biri beni ithal ├╝r├╝nden men edip kendisi ihra├ž ├╝r├╝nleri tercih ediyorsa, beni yerli paraya y├Ânlendirip kendisi ticari ili┼čkilerini yabanc─▒ paralarla y├╝r├╝t├╝yorsa onu dinlemem. Yerli ├╝retiminiz, t├╝keticiyi y├╝z├╝st├╝ b─▒rak─▒yorsa, ├ž├╝r├╝k ├ž─▒k─▒yorsa mal─▒n─▒z, kimseyi ├ža─č─▒rd─▒─č─▒n─▒z yerde bulamazs─▒n─▒z.

En tetik durulmas─▒ gereken insan, s─▒rf d├╝nyal─▒k dev┼čirmek i├žin ├ževirdi─či f─▒r─▒ldakl─▒klara, insanlar─▒n en de─čer verdi─či yerlerden k─▒l─▒f uyduran insand─▒r. Do─čru s├Âyleyip hep e─čri duraklarda duranlar, y├╝r├╝d├╝─č├╝ b├╝t├╝n cadde ve sokaklar─▒ hep kendi evine ├ž─▒karanlar bir kez de beni dinlerlerse kendi yararlar─▒na olur. Ben art─▒k sesin yerlisini veya yabanc─▒s─▒n─▒ de─čil bana do─čru s├Âylemekle yetinmeyip beni do─čru yere g├Ât├╝recek olan eylemi dikkate al─▒yorum.

Bu s├Âyledi─čimiz edebiyat i├žin de ge├žerlidir. S─▒rf ÔÇťyerliÔÇŁ oldu─ču ve ÔÇťyerli bir yerdeÔÇŁ durdu─ču i├žin k├Ât├╝ yaz─▒lm─▒┼č metinlere itibar etmem beklenmemelidir. Bir yazar─▒n eserinin i├žinde kahramanlar─▒ndan birinin ezanla ilgilenmesi, ba┼č─▒n─▒n ├Ârt├╝l├╝ olmas─▒ veya ├Ân├╝m├╝ze ├žizilen atmosferin i├žinde bir yerde seccade g├Âr├╝nmesi, o metnin ve yazar─▒n─▒n ÔÇťyerliÔÇŁ oldu─čunu d├╝┼č├╝nmeme yetmez. Sadece bu de─čil; yazar─▒n M├╝sl├╝manca bir bak─▒┼ča sahip oldu─čunu d├╝┼č├╝nmeme de yetmez bu. Esasen yazar─▒n─▒n nereden ve ÔÇťneÔÇÖceÔÇŁ bakt─▒─č─▒ de─čil g├Ârd├╝klerini nas─▒l anlatt─▒─č─▒ ilgilendiriyor beni. Ben, ├╝zerinde titizlenilmi┼č, iyi bir i┼č├žili─či olan, dili do─čru ve etkili olan metinlerle ilgiliyim. B├Âyle bir metni yazan yazar─▒n kimli─či beni ilgilendirmiyor. Ki┼čili─čiyle, duru┼ču ve g├Âr├╝┼čleri ile ho┼čumuza gitmeyen bir yazar, dili do─čru ve etkili kullan─▒yorsa, onu ÔÇťetkisizle┼čtirmekÔÇŁ i├žin g├Âsterilecek ├žaba ki┼čiyi k├╝├ž├╝lt├╝r sadece. Adalet e┼čyay─▒ yerine koymakt─▒r.

Sonu -c─▒, -cu; -c─▒l─▒k, -culuk olarak biten hi├žbir be┼čeri adland─▒rma ┼čahsen beni ifade etmiyor. On be┼č y─▒lda k├Ât├╝ bir s─▒nav verilmi┼čtir. Bu s├╝re├žte, M├╝sl├╝man kimli─čini ├Âne ├ž─▒karan insanlar─▒n en b├╝y├╝k kayb─▒ adalet duygular─▒n─▒n derin hasar alm─▒┼č olmas─▒d─▒r. Adalet duygusu hasar g├Âr├╝nce i┼č, emek ve hukuk kavramlar─▒ da orada daha fazla bar─▒nam─▒yor ve bir kenara ├žekiliyorlar. ÔÇť├ľnce ahlak ve maneviyatÔÇŁ diyen bir adam vard─▒. B├╝t├╝n b├╝y├╝k adamlar, zamanlar─▒nda anla┼č─▒lmam─▒┼čt─▒r. Onu ┼čimdi herkes ├žok iyi anl─▒yor.
Bu neden b├Âyledir?
San─▒r─▒m bu; ├ža─č─▒m─▒z insan─▒n─▒n d├╝┼č├╝nme ve alg─▒lama yeteneklerinin e┼čyan─▒n (kapitalin) ├žeperine ├žarpmas─▒yla veya
d├╝nyal─▒k olanlar─▒n ve g├╝c├╝n ├žekim g├╝c├╝yle ilgili.

┼×u s├Âylenebilir ve bunu anlar─▒m: “Bir s─▒nav gerekiyordu. Nelerle kar┼č─▒la┼č─▒laca─č─▒ tam bilinmeyen, her dura─č─▒ dikenlerle, sarp kayalarla dolu ├žetin bir ge├žitten ge├žilmesi gerekiyordu. Bu bir s├╝re├žti ve bunun ya┼čanmas─▒ gerekiyordu. Bunu g├Ârmemiz laz─▒md─▒. G├Â├ž yolda d├╝z├╝l├╝r bazen. G├Âr├╝p ya┼čananlar insan─▒ olgunla┼čt─▒r─▒r.”
Nerelerde yanl─▒┼č yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ tespit ede ede; fakat geri d├Ân├╝p o yanl─▒┼člara tekrar d├╝┼čmeden, birikim kazanm─▒┼č olarak menzile daha az hasarla ula┼čmaktan s├Âz edilmesi m├╝mk├╝nd├╝r ve bunu anlar─▒m; ama bana kimse i┼člerin yolunda seyretti─čini s├Âylememelidir. Bunu s├Âyledi─čim i├žin beni reddedebilirsiniz ama ben, sizin beni ├ža─č─▒rd─▒─č─▒n─▒z yerin beni mutsuz etti─čini s├Âyleyece─čim. Orada liyakatin ve ahlaki de─čerlerin alt─▒n─▒n ├žizilmi┼č olmad─▒─č─▒n─▒; orada insanlar─▒n d├╝nyal─▒k elde etmek ve birilerinin g├Âz├╝ne girmek i├žin sahip oldu─ču de─čerlerin ├╝zerine basa basa, birbirini ├ži─čnercesine y├╝r├╝mekte olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝yorum.

Ben gelmeyeyim, te┼čekk├╝r ederim.