─░STANBUL ├ľYK├ťLER─░[1]

┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Bu ┼čehr-i Stanbul ki b├«-misl ├╝ behad─▒r
            Bir sengine yek pare Acem mülkü fedadır
                                                           Nedim

─░stanbul bizzat kendisi bir hik├óyedir; yakla┼č─▒k 1600 y─▒ll─▒k bir hik├óyedir bu. D├Ârt imparatorlu─ča (Roma, Latin, Bizans ve Osmanl─▒) ba┼čkentlik etmi┼č bu m├╝stesna ┼čehir,┬á ─░slamla┼čt─▒ktan sonra hik├óyeler ├╝retmeye devam etti. ┼×airin ifadesiyle ÔÇťa─člayan─▒ bile bahtiyarÔÇŁ olan ─░stanbulÔÇÖa bir kez gelen oraya bir daha gelmeden duramaz. ─░stanbulÔÇÖda bir kez ikamet eden i├žin ise oradan ayr─▒lmak derin bir ac─▒ demektir[1].
─░stanbul hasretini en g├╝zel anlatan hik├óyelerden biri Ziya Osman SabaÔÇÖn─▒n B─▒rakt─▒─č─▒m ─░stanbul adl─▒ hik├óyesidir. Anlat─▒c─▒n─▒n beklenmedik bir anda ba┼čka bir ile tayini ├ž─▒kar. ─░stanbulÔÇÖdan ayr─▒lacakt─▒r. Daha ayr─▒lmadan i├žine bir hasret ├ž├Âker[2].
─░stanbul ├Âyk├╝lerini muhtevi eserleri -kendi de─čerlendirmemize g├Âre- kendi alan─▒nda tasnif ettik. (Bu tasnif elbette ├Âznel bir tasniftir. Bir ba┼čkas─▒na g├Âre tasnifteki s─▒ralama de─či┼čebilir.) ─░stanbul Hik├óyeleri/├ľyk├╝leri antolojisi ad─▒yla yakla┼č─▒k 30 civar─▒nda ├žal─▒┼čma yay─▒mlanm─▒┼č. Bunlar i├žinde ilk be┼če alabilece─čimizi d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z ├žal─▒┼čmalar: ─░stanbul ├ľyk├╝leri Antolojisi (hzl. Jale Sancak: ─░karos, 2009); ├ľyk├╝lerde ─░stanbul (hzl. Semih G├╝m├╝┼č, ─░┼č Bank K├╝lt├╝r Yay─▒n─▒, 2003); ─░stanbul Hik├óyeleri (hzl. Metin ├ľnal Meng├╝┼čo─člu, Osmanl─▒ T├╝rk├žesiyle, Okur Kitapl─▒─č─▒, 2004, 2018); ─░stanbul ├ľyk├╝leri, Metin Ye─čin, Phonix yay─▒nlar─▒, 2012); ─░stanbul Hik├óyeleri (hzl. Nuhan Nebi ├çam, Bilge K├╝lt├╝r Sanat yay─▒n─▒ 2019).
Antoloji olarak de─čil telif olarak yaz─▒lm─▒┼č ve sadece ─░stanbulÔÇÖu anlatan iki hik├óye kitab─▒ var: ─░lki Peyami SafaÔÇÖn─▒n ─░stanbul Hik├óyeleri (├ľt├╝ken, bask─▒lar─▒ 1924, 2018); di─čeri Abidin DinoÔÇÖnun Yeditepe ├ľyk├╝leri (─░lk bask─▒s─▒ 1934, sonra ─░┼č Bank. K├╝lt├╝r Yay─▒n─▒, 2002, 2007, 2014). ─░stanbulÔÇÖun tepeleri ile an─▒lan semtlerinin (Topkap─▒ Saray─▒┬á├ževresi, ├çemberlita┼č, Beyaz─▒t, Fatih, Yavuzselim, Edirnekap─▒, Kocamustafapa┼ča) farkl─▒ yazarlarca anlat─▒ld─▒─č─▒ hik├óyeler Yeditepe ─░stanbul ├ľyk├╝leri adl─▒ 7 ciltlik bir antolojide topland─▒ ve bu ├žal─▒┼čmalar 2015ÔÇÖte Ceylan Yay─▒nlar─▒ÔÇÖnca yay─▒mland─▒. Bunun d─▒┼č─▒nda ├žal─▒┼čmalar da var elbette; bunlar dipnotta verildi[3]. Bir not olarak; 2018ÔÇÖde Ayd─▒n ├ťnv. ─░leti┼čim Fak├╝ltesince ─░stanbul ├ľyk├╝leri SergisiÔÇÖnin d├╝zenlendi─čini de kaydedelim.
─░stanbulÔÇÖu en g├╝zel anlatan hik├óyelerde ilk be┼če ald─▒─č─▒m─▒z ├Âyk├╝leri ise ┼č├Âyle s─▒ralayabiliriz: Ziya Osman Saba, B─▒rakt─▒─č─▒m ─░stanbul, Abidin Dino, Yeditepe, Sait Faik Abas─▒yan─▒k: Y├╝ksek Kald─▒r─▒m,┬á Oktay Akbal: Son Vapur; Nedim G├╝rsel: Sevgilim ─░stanbul.
Re┼čat Ekrem Ko├žuÔÇÖnun ├Âmr├╝n├╝ verdi─či 11 ciltlik ─░stanbul Ansiklopedisi -hik├óye olmamakla birlikte- ─░stanbul i├žin yaz─▒lm─▒┼č ve yaz─▒lacak b├╝t├╝n eserlere kaynak kitap niteli─činde ola─čan├╝st├╝ bir ├žal─▒┼čmad─▒r. Bu eserden s├Âz etmezsek bu ├žal─▒┼čma yar─▒m kal─▒r. Bir de ─░stanbulÔÇÖu hik├óye format─▒nda, kurmaca metin tad─▒nda anlatan eserler vard─▒r. Bunlardan ilk be┼č i├žinde de─čerlendirdi─čimiz eserler: Evliya ├çelebi, Seyahatname I. Cilt; Ahmet Hamdi Tanp─▒nar: Be┼č ┼×ehir (─░stanbul Maddesi); Yahya Kemal Beyatl─▒: Aziz ─░stanbul; Abd├╝lhak ┼×inasi Hisar: Bo─čazi├ži Mehtaplar─▒; Mithat Cemal Kuntay: ├ť├ž ─░stanbul.
Hik├óye t├╝r├╝ i├žinde olmamakla birlikte Mario LeviÔÇÖnin ─░stanbul Bir Masald─▒; Tanp─▒narÔÇÖ─▒n Huzur ve Peyami SafaÔÇÖn─▒n Matmazel NoraliyaÔÇÖn─▒n Koltu─ču; Nedim G├╝rselÔÇÖin Bo─čazkesen; Orhan PamukÔÇÖun Masumiyet M├╝zesi; Ahmet ├ťmitÔÇÖin ─░stanbul Hat─▒ras─▒ romanlar─▒n─▒ da ─░stanbul ├Âyk├╝leri i├žinde anmal─▒y─▒z. Tarih ile hat─▒rat─▒n i├ž i├že ge├žti─či Refik Halit KarayÔÇÖ─▒n ─░stanbulÔÇÖun Bir Y├╝z├╝; Samiha AyverdiÔÇÖnin Bo─čazi├žiÔÇÖnde Tarih; Salah BirselÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖun Ortas─▒; Be┼čir Ayvazo─čluÔÇÖnun ├ť├ž├╝nc├╝ TepeÔÇÖde Hayat, ┬áSermet Muhtar AlusÔÇÖun ─░stanbul kazan Ben Kep├že; ┬áThorvald SteenÔÇÖin ─░stanbul Hik├óyeleri adl─▒ inceleme niteli─čindeki eserleri de bu ├žer├ževede anmam─▒z gereken ├žal─▒┼čmalard─▒r. Melih UsluÔÇÖnun 2018ÔÇÖde Mona Yay─▒nc─▒l─▒kÔÇÖtan ├ž─▒kan Y├╝r├╝yerek ─░stanbul adl─▒ anlat─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ ile ─░BB yay─▒nlar─▒ndan ├ž─▒kan Burhan FelekÔÇÖin Eski ─░stanbul Hik├óyeleri adl─▒ an─▒lar─▒ ve Haldun H├╝relÔÇÖin 2018ÔÇÖde Kap─▒ÔÇÖdan ├ž─▒kan Tuhaf ve K─▒sa ├ľyk├╝lerde ─░stanbul derleme ├žal─▒┼čmas─▒ da bu meyanda an─▒lmaya de─čer eserlerdir.

_________________________
[1] Bu metin, T├╝rkiye Yazarlar Birli─či ─░stanbul ┼×ubesiÔÇÖnin ─░BB deste─či ile d├╝zenledi─či ├ľYK├ť FEST─░VAL─░ program─▒ ├žer├ževesinde 15.3.2019 Cuma g├╝n├╝ ilgili oturumda yap─▒lan konu┼čmam─▒zdan derlenmi┼čtir. Genel koordinat├Âr, F. G├╝l┼čen Ko├žak’─▒n sundu─ču ├ľyk├╝m├╝zde ─░stanbul┬ákonulu oturumda konuya ili┼čkin de─čerlendirmelerimizden sonra┬á 16 Mart Cumartesi g├╝n├╝ de usta hik├óyeci, Cihan Akta┼č’la ilgili oturumda Akta┼č’─▒n ├ľyk├╝c├╝l├╝─č├╝’ne ili┼čkin g├Âr├╝┼č ve tespitlerimizi sunduk.
NOT: ├ľyk├╝ Festivali’nden ba─č─▒ms─▒z fakat i├žerik olarak onun devam─▒ niteli─činde 23 Mart Cumartesi g├╝n├╝ ger├žekle┼čtirilece─či duyurulan┬á Mahur Beste dergisi-├ľYK├ť KIRAATHANES─░ etkinli─či ├žer├ževesinde Modern ├ľyk├╝n├╝n Ser├╝veni konulu konu┼čmam─▒z (cenazemiz sebebiyle) ileri bir tarihe ertelenmi┼čtir.
[2] ├ľyk├╝lerle ─░stanbul, Hzl Semih G├╝m├╝┼č, ─░┼č Bank K├╝lt. Yay. 2000, ─░st.
─░lgili hik├óyeden bir b├Âl├╝m: ÔÇťO ak┼čam ─░stanbul’u, ─░stanbul’dan ayr─▒lmak korkusu i├žime d├╝┼čm├╝┼č olarak seyretmi┼čtim (ÔÇŽ) Her ┼čeyimi; topra─č─▒nda ├Âl├╝lerimi, b├╝t├╝n sevdiklerimi, evimi, mahallemi, soka─č─▒m─▒; her ak┼čam ekme─čimi uzatan, k├Â┼če ba┼č─▒ndaki ekmek├žiyi, ├Âb├╝r k├Â┼čeye sepetini yerle┼čtirip “Salata, turp!” diye ba─č─▒ran ya┼čl─▒ salatac─▒y─▒, her ┼čeyi, herkesi b─▒rakarak ayr─▒ld─▒m. Her ak┼čam, ak┼čam─▒ mahalleme getiren t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ yo─čurt├žu sesleri, saatler ilerledik├že bozac─▒ sesleri, bek├ži d├╝d├╝kleri, tren tekerleklerinin de─či┼čmez, ┼ča┼čmaz g├╝r├╝lt├╝lerine kar─▒┼ča kar─▒┼ča, uzakla┼ča uzakla┼ča kayboldular. Sabah olurken s├╝t├ž├╝n├╝n orada ge├ži┼činden haberim oldu, zerzevat├ž─▒, “─░ri lahana, beyaz karnabahar!” diye ba─č─▒r─▒yordu. Orada her sabah gazetemi uzatan gazeteci, o sabah kendisinden gazete almad─▒─č─▒m─▒ anlayarak beni nank├Ârl├╝kle itham etti mi? (ÔÇŽ)
[3] ─░stanbuÔÇÖu farkl─▒ boyutlardan anlatan di─čer hik├óye kitaplar─▒: Masaldan Romana, S├Âzden Yaz─▒ya ─░stanbul Hik├óyeleri, derleme, hzl. Serdar Soydan, Kap─▒, 2008; ─░stanbul Hik├óyeleri, Thorvald Steen, Kafek├╝lt├╝r, 2013;─░stanbul Kareli ├ľyk├╝ler, hzl. Tolga G├╝m├╝┼čay, Alt─▒n Kitaplar, 2018; ─░stanbul Hik├óyleri, M├╝nire Tu─čsuz, Kendi Yay─▒nlar─▒, 2002; K─▒rk Y─▒ll─▒k ─░stanbul Hik├óyeleri, Burhan Felek, Felek Yay─▒nc─▒l─▒k, 1984; ├ľyk├╝leriyle ─░stanbul An─▒tlar─▒ I, II, Adnan ├ľzyal├ž─▒ner-┼×ennur Sezer, Evrensel Bas─▒m, 2010; Yazdan Kalma Bir G├╝n, Adnan ├ľzyal├ž─▒ner, Do─čan Kitap, 1999; ─░stanbulÔÇÖun Halleri, Aziz Nesin, derleme, Ocak, 2014,2019; ─░├ž ─░├že Ge├žmi┼č ─░stanbul ├ľyk├╝leri, Aziz G├Âkdemir, Genda┼č Yay─▒n─▒, 1998; ─░stanbul, ├çar ┼×ehrinin Hik├óyesi, Nestor ─░skender, Gen├ž Damla Yay─▒n─▒, 2014; 1898 ─░stanbul Kahvehane Hik├óyeleri, Allan Ramsay,-Cyrus Adler, Maya Kitap, 2012; ├ť├ž ┼×ehrin Hik├óyesi, Abdullah Y─▒lmaz, Alfa, 2017; Kad─▒n ├ľyk├╝lerinde ─░stanbul, hzl. Hande ├ľ─č├╝t, Sel Yay─▒nc─▒l─▒k, 2008; Timeout ─░stanbul Hik├óyeleri, edit├Âr: ├ľzlem Ar─▒kan, Ajans Medya, 2007ÔÇŽ