D├╝nya ile Anla┼čmak M├╝mk├╝n m├╝? Mutlu Olmak Talep Edilmeli mi? -deneme-

D├╝nya ile ili┼čkileriniz nas─▒l diye sorsak herhalde ├žo─ču insandan iniltilere varan s─▒zlan─▒┼člar i┼čitiriz. D├╝nya ile ge├žinemez ├žok insan. Aradaki problem, insan─▒n talepleriyle d├╝nyan─▒n karakterinin birbiriyle ├želi┼čmesidir. ├ťstelik ├želi┼čki ├žok derindir. Mutlu olmak d├╝nya ile uzla┼čmakt─▒r bir bak─▒ma, onunla bir s├Âzle┼čmeden ├ž─▒kmakt─▒r. Peki, d├╝nya ile uzla┼čmak m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? D├╝nyan─▒n sizi ├ža─č─▒rd─▒─č─▒ yerleri denetlemek ┼čart─▒yla m├╝mk├╝n olabilir bu bizce.┬á Peki ama d├╝nya buna raz─▒ olur mu; kendini denetlettirir mi? ─░┼čte bu zor. Zorlu─ču ┼čuradan:┬á “s├Âzle┼čmeli personel” olarak bulunuyorsunuz d├╝nyada, kadrolu┬á de─čilsiniz. Bu ger├že─či halk feraseti ├žok iyi te┼čhis etmi┼čtir: ÔÇťYalan d├╝nyaÔÇŁ. Demek ki d├╝nyan─▒n ana karakteri yalan(c─▒) olmas─▒d─▒r. Bir yalanc─▒ ile uzla┼čmak da onu denetleme hakk─▒n─▒ elinizde bulundurarak, s─▒n─▒rl─▒ sorumlu bir ├žer├ževede olabilir ancak.

Bana yar olmayan d├╝nyay─▒ ne edeyim mi diyorsunuz? ├ľyle mi san─▒yorsunuz? Siz, bir g├╝n buradan ebediyen ay─▒l─▒rken d├╝nyan─▒n umurunda bile olmayacaks─▒n─▒z. Demek ki insan, d├╝nya ile m├╝nasebetlerini ├Ânceden belirlemi┼č olmal─▒d─▒r. ┼×u sorulara bakal─▒m bir: D├╝nya ile nas─▒l bir ili┼čki kuracaks─▒n─▒z? Belirledi─činiz ili┼čki ├žer├ževesi sizin yarat─▒l─▒┼č─▒n─▒za, ki┼čisel maceran─▒za, e─čilimlerinize, sahip olduklar─▒n─▒za ve olacaklar─▒n─▒za ili┼čkin imk├ónlar─▒n─▒zla ├Ârt├╝┼č├╝yor mu? Bu y├Ânde bir sa─člama yapt─▒─č─▒n─▒zda ortaya ├ž─▒kan nedir?┬á Amac─▒n─▒z d├╝nyay─▒ talep etmek midir, mutlu olmak m─▒d─▒r? Mutlu olmak bir ama├ž olabilir mi? Sorular ├žo─čalt─▒labilir. Mutlu olmaktan d├╝nyaya sahip olmay─▒ anl─▒yorsan─▒z onunla hi├žbir zaman kar┼č─▒la┼čamayacaks─▒n─▒z. D├╝nyay─▒ mutlu olma mek├ón─▒ g├Ârenler ve bu ama├žla ya┼čayanlar sadece h├╝sran bulmu┼člard─▒r. Bunun sa─člamas─▒n─▒ yapmak i├žin d├╝nyay─▒ sizden ├Ânce bo┼čaltanlara d├Ân├╝p bakman─▒z k├ófidir.

Bir dostumuz sosyal ortamda payla┼čm─▒┼čt─▒: ÔÇťBayram geliyor. Mutlu olmam gerekirken bir duygu sa─čana─č─▒ bast─▒rd─▒, g├Âzya┼člar─▒m sel gibi akt─▒.ÔÇŁ diyor ve ┼č├Âyle soruyordu: ÔÇť┼×u d├╝nyada ger├žekten mutlu olan var m─▒? Ger├žekten ne┬ág├╝zel ya┼č─▒yorum diyen biri var m─▒, ├žok merak ediyorum.ÔÇŁ ├ľncelikle b├Âylesi bir duygu patlamas─▒n─▒n rahmet oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmelidir.┬á Ku┼čkusuz mutlulu─čun u─čramas─▒na en elveri┼čli zamanlar bayramlard─▒r. Dikkat edildiyse bayramlar, d├╝nya ile ili┼čkilerin de ask─▒ya al─▒nd─▒─č─▒ zamanlard─▒r; fakat yine de mutlulu─ču bayramlarla ├Âzde┼č k─▒lmak yan─▒lt─▒c─▒ olabilir.┬á Bayramlar─▒, mutlu olmak veya onu yakalamak i├žin ihdas edilmi┼č g├╝nler olarak g├Ârenler hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čram─▒┼člar ve bayramlarda hep mutsuz olmu┼člard─▒r. Oysa bayramlar, insani ili┼čkilerde d├╝nya ile araya mesafe koyarak kendinizle ve e┼č dostunuzla ilgilenme f─▒rsatlar─▒d─▒r.

Mutluluk k─▒sa anlardan ibarettir. Hi├žbir mutluluk s├╝rekli de─čildir ve o hi├žbir yere uzun s├╝re konaklamaz. Mutlulu─čun do─čas─▒ ile d├╝nyan─▒n do─čas─▒ ├žak─▒┼čmaz ├ž├╝nk├╝. Her ikisi de ayr─▒ tellerden ├žalarlar. D├╝nyan─▒n ilgi alan─▒; fani olanlara, gelip ge├ženlere, durmadan akanlara, ÔÇťmasivaÔÇŁ karakterli olan ┼čeylere y├Âneliktir. Bu ba─člamda┬á parasal imk├ónlarla gelen sevin├ž mutluluk de─čildir. Mutlulu─ču sevin├ž sananlar geldi─činde onu da kazan├ž sanabilirler. Oysa sevin├žler d├╝nyay─▒ imar ederken (o orada kafa konforunu tap─▒┼člarken)┬á mutluluk insan─▒n ruhunu imar eder.┬á Bu sebeple mutluluk, sonlu olana, genelge├žer olana, fena bulana, hele bir yalanc─▒ya ve onun sunduklar─▒na asla iltifat etmez. B├Âylesine farkl─▒ karakterleri olan iki ┼čeyin iyi ge├žinmeleri beklenebilir mi?┬á Demek ki mutlulukla sevin├ž ayn─▒ ┼čey de─čildir. Somut misal olarak, piyangodan b├╝y├╝k paralar kazan─▒nca mutlulu─ču yakalad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nenlerin ibretlik ak─▒betleri ortadad─▒r.┬á┬áBu sebeple, d├╝nyadan mutluluk (k├óm) alma g├Ârecelidir, hele oradan mutluluk dev┼čirme beklentisi bo┼č bir beklentidir. Huzur daha ba┼čka ┼čeydir. Huzur daha ├žok ruhsal yap─▒yla, dinginlikle, kafa konforuyla┬á ilgilidir. Mutlulukta huzur vard─▒r, fakat her huzur ortam─▒ mutlulukla e┼čde─čer olamayabilir. Aksi h├ólde donan─▒ml─▒ imk├ónlara sahip┬á Huzur Evlerindeki insanlar ├žok mutlu olmal─▒yd─▒lar. Kelo─član’a saray─▒n bunalt─▒c─▒ bir mek├ón g├Âz├╝kmesi, roman vatanda┼člar─▒ yerle┼čik binalar─▒n, apartmanlar─▒n mutlu etmemesi de bundand─▒r.

┼×imdi soru ┼ču: Mutluluk talep edilmeli mi?┬áUnutulmamal─▒d─▒r ki mutluluk bir ikramd─▒r ve ikram umulabilir ama talep edilemez, edilmemelidir. U─črarsa ne ├ól├ó. Mutlulu─čun pe┼čine d├╝┼č├╝lmemelidir bizce. Amac─▒ mutlu olmak olan hi├ž kimse ona ula┼čamaz, ula┼čamam─▒┼čt─▒r da. ┼×u c├╝mleyi hep duyar─▒z: ÔÇťMutluluk benim de hakk─▒m (de─čil mi?). Hay─▒r, mutluluk sizin (├Ânsel olarak) hakk─▒n─▒z de─čildir. ─░kram kimsenin hakk─▒ de─čildir ├ž├╝nk├╝. ─░kram, hak de─čil ad─▒ s├╝t├╝nde bir ba─č─▒┼čt─▒r. Bu kar─▒┼čt─▒rmam─▒z y├╝z├╝nden bir t├╝rl├╝ mutlulukla kar┼č─▒la┼čam─▒yoruz. Kimi insan da vard─▒r ki sahip oldu─ču ver(g)iler sebebiyle┬á mutlulu─čun kendisine en ├žok u─črad─▒─č─▒ kimselerdendir; fakat o, bunun bilincinde┬á olmad─▒─č─▒ i├žin hep mutsuzdur. Bilin├žsizlik,┬á verilere kay─▒ts─▒zl─▒k ve i├ži bo┼č me┼čguliyetlerle ba─člant─▒l─▒d─▒r. Bedbahtt─▒r o kimse ki mutluluk u─črad─▒─č─▒nda kendisini ilgisiz ya da me┼čgul bulmu┼č ve o da ├žekip gitmi┼čtir.

Mutluluk dedi─činiz ┼čeyin ├žo─ču sizin kendinize verdiklerinizle ba─člant─▒l─▒d─▒r. Kimse kendisinde olmayan─▒ ba┼čkas─▒na veremeyece─čine g├Âre mutlulu─čun size de u─čramas─▒n─▒ umuyorsan─▒z baz─▒ ┼čeylere sahip olurken, baz─▒lar─▒na hi├ž sahip olmamal─▒s─▒n─▒z. Mesela k─▒skan├žl─▒─ča sahip olmal─▒s─▒n─▒z ama a┼č─▒r─▒ k─▒skan├žl─▒─ča sahip olmamal─▒s─▒n─▒z. Kendinizi sevme duygusuna sahip olmal─▒ ama her yerde kendinizi ├Âne ├ž─▒karak ÔÇťd├╝nyada sadece ben var─▒mÔÇŁ noktas─▒na ula┼čan bir bencilli─če sahip olmamal─▒s─▒n─▒z. Mutluluk gelirken bu alanlarda durumunuzun m├╝sait olup olmad─▒─č─▒n─▒ yoklar. M├╝sait de─čilseniz semtinize yakla┼čmaz. Geldi─činde de fazla kalmaz, k─▒sa s├╝re kal─▒r ve gider. Siz i┼če yaramad─▒─č─▒n─▒z i├žin de─čil, mek├ón─▒ be─čenmedi─či i├žin de─čil; gitmesi gerekti─či i├žin gider. Karakteri budur ├ž├╝nk├╝ mutlulu─čun. Sonsuzluktan bir esintidir mutluluk. Sonsuzlu─ča ili┼čkin bir karakterin fani ve sonlu alanlarda konaklamas─▒ e┼čyan─▒n tabiat─▒na ayk─▒r─▒d─▒r. ┬áBu sebeple amac─▒ mutlu olmak olan hi├ž kimse ona ula┼čamaz, ula┼čamam─▒┼čt─▒r, ula┼čamayacakt─▒r.

Hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝? Mutluluk, en ├žok hayvanlardan ve ├žocuklardan┬á esintiler g├Ânderir. Bu ┼čundan: Mutluluk masumiyet, samimiyet ve merhamet alanlar─▒na u─črar. Mesela merhamet bir k├Âpe─če bile selam verdirir size. Kedilerle ve k├Âpeklerle kar┼č─▒la┼č─▒rsan─▒z (hele bir de g├Âz g├Âze gelirseniz) mutlaka selam vermeyi deneyin. Siz samimi iseniz onlar al─▒r merak etmeyin. Bu g├╝zel canl─▒lar─▒n baz─▒ ins’ten daha hay─▒rl─▒ olduklar─▒ndan ├žok eminim. Kimyasal silahlar─▒ yok. Konvansiyonel silahlar─▒n─▒ da sadece korunma ama├žl─▒ kullan─▒yorlar. Hele sahtek├órl─▒k- doland─▒r─▒c─▒l─▒k hi├ž bilmiyorlar. Mesela yiyeceklerin kimyas─▒n─▒ bozmuyorlar. Pul bibere boya katm─▒yor, ete su enjekte etmiyorlar. Bir tek apartman-kuyumcu da soymad─▒lar ┼čimdiye kadar.

Mutluluk, masumiyetimize, samimiyetimize ve merhametimize bakar. Onunla en ├žok payla┼čma anlar─▒nda kar┼č─▒la┼čmam─▒z─▒n sebebi de bu de─čil midir?
Recep Seyhan