Hik├óyeci, Yazar Recep Seyhan ile S├Âyle┼či

H─░K├éYEC─░, YAZAR RECEP SEYHAN ─░LE S├ľYLE┼×─░

Sorular: Aysu KOÇ
– Hayat─▒n─▒zdan bahseder misiniz?

Recep Seyhan ÔÇö Amasya Ta┼čova do─čumluyum. Annem ve babam─▒n oldu─ču tek odadan ibaret bir barakada do─čdum. ├çocuklu─čum mezra gibi bir yerde ge├žti. ├çok tabii ortamlarda b├╝y├╝d├╝m. Tabiat─▒n g├Ârkemli g├Âl, da─č, kar manzaralar─▒n─▒ g├Ârd├╝m. Hayvanlar─▒n seslerini dinledim. B├Âylesine g├╝zellikler i├žinde b├╝y├╝d├╝m. Yoksulluklar─▒ ve yoksunluklar─▒ da g├Ârd├╝m orada. Belki hikaye yazmamda bunlar─▒n da etkisi vard─▒r. Orta├Â─čretim i├žin vilayete gitmemiz icap etti. Oradan ev tutuldu. Babamla birlikte birilerinin kap─▒lar─▒nda i┼č├žilik yapt─▒k. Oradan elde edilen gelirlerle okudum. Zor ┼čartlard─▒ fakat o zaman─▒n ┼čartlar─▒ bunu gerektiriyordu. Lise i├žin yat─▒l─▒ olarak Tokat’a gittim. Liseyi de orada bitirdim. Sonras─▒nda ├╝niversite tahsilim i├žin ─░stanbul’a geldim. Burada yazarlarla, ├Ânemli insanlarla tan─▒┼čmak da nasip oldu. Cahit Zarifo─člu’yla, Ahmet Kabakl─▒’yla, Sevin├ž ├çokum’ la tan─▒┼čt─▒m. Bu insanlar beni yazmaya te┼čvik ettiler. Memlekete giderken Ankara ‘ya gider Mavera dergisine u─črard─▒m. Bu g├Âr├╝┼čmelerimle birlikte edebiyat ile ileti┼čimim de ger├žekle┼čmi┼č oldu. B├Âylece yazarl─▒k hayat─▒m da ba┼člad─▒.

ÔÇö Yazmaya ba┼člaman─▒zdaki etkenler nelerdi?

Recep Seyhan ÔÇö Yazmaya ba┼člamamdaki en b├╝y├╝k etkenin az ├Ânce s├Âyledi─čim gibi do─čdu─čum do─čal ortam ve ortam─▒n ┼čartlar─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Bu etkenler ruhumda bir ┼čeyleri tetikleyip harekete ge├žirmi┼č olmal─▒d─▒r. Do─čal g├╝zellikler, tabii ortamlar, g├Âzlemledi─čim insanlar; ├žileke┼č kad─▒nlar, yoksulluklar, yoksunluklar, ├žok ├žetin ko┼čullarda ├žal─▒┼čan insanlar,onlar─▒n ac─▒ hikayelerini dinlemi┼č olmam, ilkokul ├ža─č─▒ndayken istiklal sava┼člar─▒na kat─▒lan insanlar─▒ g├Ârm├╝┼č olmamÔÇŽ T├╝m bunlar beni hik├óye yazmaya s├╝r├╝kledi.

ÔÇö ─░lk kitab─▒n─▒z─▒ yay─▒nlarken zorluk ya┼čad─▒n─▒z m─▒, bu s├╝re├žten bahseder misiniz?

Recep Seyhan ÔÇö ─░lk kitapta daima zorluklar ya┼čan─▒r. Ben de ya┼čad─▒m. Bundan benimle yap─▒lan bir r├Âportajda da bahsetmi┼čtim. Han─▒m─▒n ├╝├ž veya d├Ârt bilezi─čini bozdurup (g├╝lerek) paras─▒n─▒ da yay─▒nc─▒ya vermi┼čtik. “├çi├žekler Kesmi┼čti Selam─▒” b├Âyle ├ž─▒km─▒┼čt─▒. O kitap be─čenildi. ├ť├ž bask─▒ yapt─▒. ─░lk g├Âz a─čr─▒md─▒. Hatalarla yanl─▒┼člarla ├ž─▒kt─▒. Sonraki bask─▒larda hatalar da d├╝zeltildi tabi.

ÔÇö┬á Yazma s├╝reciniz nas─▒l i┼čliyor? Metnin bir b├╝t├╝n olarak nas─▒l olaca─č─▒yla ilgili bir fikriniz oluyor mu, yazd─▒k├ža m─▒ geli┼čiyor?

Recep Seyhan ÔÇö Yazmak i├žin konu aram─▒yorum. Bir konu se├žip de “Bununla ilgili yazay─▒m” demek gibi bir durum kesinlikle s├Âz konusu de─čil. ├ľnce kafamda ne yazmak istedi─čimle yani tema ile ilgili bir ┼čeyler geziniyor, kafamda bir imge olarak dola┼č─▒yor. Benimle birlikte nereye gidersem pe┼čim s─▒ra o da geliyor. Sonra onu olgunla┼čt─▒r─▒yorum. Onunla ilgili baz─▒ malzemeler topluyorum. Olgunla┼č─▒nca o da art─▒k yava┼č yava┼č “Beni yaz.” demi┼č oluyor. Zaten “Ben bir hik├óye yazaca─č─▒m.” diyip oturulmaz. Hik├óye gelir ve “Beni yaz” der. Siz de oturup yazars─▒n─▒z.

ÔÇö Neden ├Âyk├╝?

Recep Seyhan ÔÇö ├ç├╝nk├╝ i├žimde s├╝rekli bir ─▒rmak gibi akan hik├óyeler vard─▒. Ve o hik├óyeleri i├žimde ta┼č─▒y─▒p duramazd─▒m. Birileriyle payla┼čma ihtiyac─▒ hissettim. Belki de var oldu─čumu, d├╝nyadan benim ad─▒m─▒ ta┼č─▒yan, benim suretimde ve siretimde bir insan─▒n gelip ge├žti─čini insanlara ula┼čt─▒rmak istedim san─▒yorum. O akan hik├óyeleri daha fazla kendimle gezdirip duramad─▒m ve yazd─▒m.

ÔÇö┬á Baz─▒ ├Âyk├╝lerinizin kahramanlar─▒na insan ismi yerine harfle ya da say─▒lar verdi─činizi g├Ârd├╝m. Bunun sebebi okuyucunun hayal g├╝c├╝ne b─▒rakmak m─▒yd─▒?

Recep Seyhan ÔÇö Ayn─▒ ├Âyle. Onu okuyucunun de─čerlendirmesi, kendi muhayyilesinde nereye yerle┼čtirecekse oraya yerle┼čtirmesine f─▒rsat vermek i├žin.

ÔÇö┬á┬á Yazma a┼čamas─▒nda ├žekti─činiz bir zorluk oluyor mu? Oluyorsa nas─▒l ba┼ča ├ž─▒k─▒yorsunuz?

Recep Seyhan ÔÇö Kendi ad─▒ma yazma a┼čamas─▒nda bir zorluk oluyor tabii. Aram─▒zda konu┼čmalar─▒m─▒zdan anlad─▒─č─▒m kadar─▒yla g├Âre di─čer yazarlarda da bu zorluk oluyormu┼č. Bahsetti─čim zorluk ┼č├Âyle: Yazmak ├╝zere oturmak konusunda s─▒k─▒nt─▒ ├žekiyorum. Oturduktan sonra yaz─▒yorum fakat her defas─▒nda bir ┼čeyler beni oturtmuyor. S├Âz gelimi yar─▒m kalm─▒┼č bir i┼či tamamlamak ├╝zere iken harekete ge├žesim geliyor. Ne zaman oturacaksam “Hay─▒r oturmadan ├Ânce ┼ču i┼či bitir,” diyor bir ses. Bitir dedi─či i┼č de yaz─▒ d─▒┼č─▒nda bir i┼č. Bu t├╝r ┼čeyler bana rahats─▒zl─▒k veriyor. “Yazmak ├╝zere oturaca─č─▒m zamanda ┼čimdi bunun s─▒ras─▒ m─▒?” diyorum kendime. B├Âyle ├žat─▒┼čmalar─▒m oluyor; ama sonunda yazmak ├╝zere masay─▒ ele ge├žirdi─čimde hi├žbir bask─▒ etkileyemiyor beni ve men edemiyor yazmaktan.

ÔÇö ┬áEskiden yazd─▒─č─▒n─▒z yaz─▒lara bakt─▒─č─▒n─▒zda g├Ârd├╝─č├╝n├╝z hata ve eksiklikler var m─▒?

Recep Seyhan ÔÇö Var tabii ki. Zaten olmazsa , yazar i├ž denetimini yapam─▒yor demektir. Yazd─▒klar─▒na bak─▒p “Buras─▒ ┼č├Âyle olsa iyiydi,” diyemiyorsa i├ž denetimini yapamad─▒─č─▒ndan kendini geli┼čtiremiyor demektir asl─▒nda.

 

ÔÇö┬á Peki, bu bahsetti─čimiz hata veya eksikliklerinizi geli┼čme s├╝reciniz olarak g├Âr├╝p do─čal m─▒ kar┼č─▒l─▒yorsunuz, yoksa geri plana almaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒z oluyor mu?

Recep Seyhan ÔÇö Hay─▒r, eksiklikleri geli┼čme s├╝reci olarak gayet ola─čan kar┼č─▒l─▒yorum.

ÔÇö Kitaplar─▒n─▒zdan en be─čendi─činiz c├╝mle hangisi?

Recep Seyhan ÔÇö Bir insan─▒n kendinden be─čendi─či c├╝mleyi s├Âylemesi biraz tuhaf olur ve zordur do─črusu. Bunu ├žok isteyerek s├Âylemiyorum ama sordu─čun i├žin de cevap vermek durumunday─▒m. Son ├ž─▒kard─▒─č─▒m roman Ebucehil Karpuzu’nda ┼č├Âyle bir c├╝mle vard─▒: “─░├žinizde daima bir ├žocu─čun i├ž co┼čkusu olmal─▒.” Budur.

ÔÇö Yazma konusunda ├Âyk├╝ ile ├Âne ├ž─▒k─▒yorsunuz. Peki, okumalar─▒n─▒zda sevdi─činiz t├╝r nedir?

Recep Seyhan ÔÇö Biyografi ve hat─▒ra. Bu t├╝rlerin i├žerisinde konusunu tarih ve edebiyattan alanlar─▒ ├Âzellikle tercih ediyorum.

ÔÇö┬á T├╝rk ve D├╝nya edebiyat─▒nda eserlerini okumaktan keyif ald─▒─č─▒n─▒z yazarlar kimler?

Recep Seyhan ÔÇö Dostoyevski, Kafka’y─▒ be─čeniyorum. Bu yazarlar─▒ tarz─▒ma ve ├╝slubuma da yak─▒n buluyorum. ─░talo Calvino’yu, Virginia WoolfÔÇÖu be─čeniyorum ve kendime yak─▒n buluyorum. D├╝nya edebiyat─▒nda bunlar. T├╝rk Edebiyat─▒nda ise Sait Faik’i kendime yak─▒n buluyorum. Onun Son Ku┼člar hik├óyesi beni hik├óye yazmaya te┼čvik eden hik├óyelerden biridir. Refik Halit KarayÔÇÖ─▒ ve Abd├╝lhak ┼×inasi HisarÔÇÖ─▒ da eklemeliyim.

ÔÇö ┬áEdebiyat ni├žin ├Ânemlidir?

Recep Seyhan ÔÇö Edebiyat, benim i├žin insan─▒n varl─▒─č─▒n─▒ g├╝zelle┼čtiren bir sanat dal─▒ oldu─ču i├žin ├Ânemlidir. Herkes kendi varl─▒─č─▒n─▒, i├ž d├╝zenini, ruhsal yap─▒s─▒n─▒ geli┼čtirmek ve g├╝zelle┼čtirmekle m├╝kelleftir. Bunun i├žin ba┼čvuraca─č─▒m─▒z kap─▒ sanatt─▒r. Bu kap─▒n─▒n illa edebiyat olmas─▒ ┼čart de─čil. Musikiyle de olabilir resimle de olabilir. G├╝zel sanatlardan biriyle bu onar─▒m─▒n yap─▒lmas─▒ gereklidir. Aksi halde g├╝nl├╝k hadiseler insan ruhunun bir yerlerinde s├╝rekli olarak hasar a├ž─▒yor. Bu hasarlar─▒n onar─▒lmas─▒ da ancak sanatla m├╝mk├╝nd├╝r.

ÔÇö┬á Edebiyat sadece duyguya m─▒ y├Ânelmeli yoksa duyguyla birlikte d├╝┼č├╝nceyi de bar─▒nd─▒rmal─▒ m─▒?

Recep Seyhan ÔÇöEdebiyat bir d├╝┼č├╝nceyi de bar─▒nd─▒rmal─▒ bana g├Âre. Ama edebiyattaki bu d├╝┼č├╝nce sanat─▒n do─čas─▒ gere─či daima arka planda olmal─▒. Bu durum rol├╝n├╝ oynamakta olan bir oyuncuya s├╝rekli olarak sahne gerisinden tarif yapan bir y├Ânetmene benzer. Y├Ânetmen g├Âr├╝lmez, g├Âr├╝lmemeli. G├Âr├╝l├╝rse oradaki oyun rezil duruma d├╝┼čer.

ÔÇö Bir edebi eserde dil nas─▒l olmal─▒?

Recep Seyhan ÔÇö ─░lk olarak bizim dil zevkimize uygun olmal─▒. Bir edebiyat eserinde dil hazz─▒ tadam─▒yorsan─▒z o eserden almak istedi─činizi yeterince alamazs─▒n─▒z. ─░kincisi, bir edebiyat eserinde olmas─▒ gereken edebiyat─▒n olmazsa olmazlar─▒ i├žinde olan anlat─▒m g├╝zelli─či, hazz─▒. Edebi eserde g├╝nl├╝k, s─▒radan bir dil olmamal─▒; ├╝st bir anlat─▒m ┬áve se├žkin bir dil mutlak olarak bulunmal─▒.

ÔÇö Genelikle gen├ž yazarlar─▒n kulland─▒─č─▒ k─▒salt─▒lm─▒┼č bir dil var. Bu durum hakk─▒nda ne d├╝┼č├╝n├╝yorsunuz?

Recep Seyhan ÔÇö Bu davran─▒┼člar─▒ ├žok s─▒radan buluyorum. Maalesef gen├žlerde b├Âyle bir e─čilim var ve bunu ├Ânlemek de ├žok zor. Bu biraz da kapitalizm dedi─čimiz ekonomik sistemin getirileriyle ilgili. Bu t├╝r davran─▒┼člar her d├Ânemde olmu┼čtur. Pop├╝ler olmak gibi hevesler insan─▒n g├╝d├╝leriyle uyumlu olabilir ama sanat─▒n do─čas─▒na t├╝m├╝yle ayk─▒r─▒d─▒r bu. Zaman i├žinde bu durumun ray─▒na oturdu─čunu ve bu t├╝r g├Âr├╝nt├╝lerin eriyip kayboldu─čunu g├Ârd├╝k, g├Ârece─čiz..

ÔÇö Sizce yazabilmek i├žin kurs almak yeterli mi yoksa yetenek ┼čart m─▒?

Recep Seyhan ÔÇöA├ž─▒k├žas─▒ kursla yazar olunabilece─čini d├╝┼č├╝nm├╝yorum. Kesinlikle yetenek ┼čart. Kurs bir ara├žt─▒r. Ara├žla bir i┼č g├Âr├╝lmez demiyorum, g├Âr├╝lebilir. Fakat yeterli oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝yorum. Kurslar sadece bir anahtard─▒r. Anahtar─▒ kullanmay─▒ bilmiyorsan─▒z ya da kap─▒s─▒n─▒ bulamazsan─▒z anahtar elinizde bir demir par├žas─▒ olarak kal─▒r.

ÔÇö┬á G├╝n├╝m├╝zde herkes bir kitap ├ž─▒kar─▒p “Ben yazar─▒m.” diyebiliyor. Size g├Âre kimler hakk─▒yla “Ben yazar─▒m” diyebilir?

Recep Seyhan ÔÇöEline kalem alan, ben de ‘yazar─▒m’ diyen herkes kitap yaz─▒yor. Bu duruma ├žok ├╝z├╝l├╝yorum. Dedi─čim gibi bunlar ge├žmi┼č d├Ânemde de olmu┼č ┼čeylerdir ama g├╝n├╝m├╝zde i┼č ┼čirazesinden ├ž─▒km─▒┼č g├Âr├╝n├╝yor. Yaz─▒lan kitaplarda edebi de─čer olmas─▒ temel esas olmal─▒. Edebi de─čeri aramak da okuyucunun kalitesine ba─čl─▒d─▒r. Okuyucu kalitesi d├╝┼čt├╝k├že bu t├╝r talep ve g├Âr├╝nt├╝ler de mutlaka ortaya ├ž─▒kacakt─▒r.

ÔÇö┬á ┼×u anki duruma bakt─▒─č─▒n─▒zda T├╝rk edebiyat─▒nda g├Ârd├╝─č├╝n├╝z en b├╝y├╝k sorun nedir?

Recep Seyhan ÔÇö Grupla┼čmalar─▒n olmas─▒. Cemaatle┼čme gibi kanonik bir yap─▒la┼čmaya gidilmesi. Sonras─▒nda herkesin kendi cemaatinde ├žal─▒p oynamas─▒ gibi g├Âr├╝nt├╝ler var ve bunlar ho┼č de─čil.

ÔÇö Son olarak hem bir yazar, hem de bir ├Â─čretmen g├Âz├╝yle bakacak olursan─▒z gen├žli─če tavsiyeniz nedir?

Recep Seyhan ÔÇö Gen├žlere tavsiye edece─čim ┼čey klasik olacak. B├Âyle de olsa b─▒kmadan s├Âyleyece─čim: Okumak. Ama se├žerek okumak, geli┼čig├╝zel okumamak. Biraz ├Ânce senin de s├Âyledi─čin gibi ├žok kitap ├ž─▒k─▒yor, ├žok yazar var. Matbaalar bazen gereksiz ├žal─▒┼č─▒yor. ├ľn├╝ne gelen kitap ├ž─▒kar─▒yor. ─░htiya├ž m─▒d─▒r, de─čil midir; de─čeri var m─▒d─▒r, yok mudur bak─▒lmaks─▒z─▒n ticari ama├žlar g├Âzetiliyor ve kitaba bir meta gibi marketteki bir ├╝r├╝n gibi bak─▒l─▒yor. Bu yakla┼č─▒m─▒ ├žok sak─▒ncal─▒ buluyorum. Gen├žlerin okumalar─▒nda ayr─▒m yapabilmeleri gerekiyor. Ayr─▒m yapabilmek i├žin de bu konuda tecr├╝besi olan insanlardan destek almalar─▒ gerekir. ─░nsan─▒n yeti┼čmesi ve geli┼čmesi mutlak surette b├Âyle olmu┼čtur.

ÔÇö┬á Eklemek istedi─činiz ba┼čka bir ┼čey var m─▒?

Recep Seyhan ÔÇö Te┼čekk├╝rden ba┼čka bir ┼čey yok.

ÔÇö As─▒l ben te┼čekk├╝r ederim.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 14.12.2018