Hakemli bir dergide bilimsel bir ├žal─▒┼čma: RECEP SEYHAN’IN H─░K├éYELER─░NDE NESNE-B─░REY ─░L─░┼×K─░LER─░

RECEP SEYHANÔÇÖIN H─░K├éYELER─░NDE NESNE VE B─░REY ─░L─░┼×K─░LER─░*
─░smail TURAN[1]

Object-individual relations in Recep SeyhanÔÇÖs stories
Abstract
Recep Seyhan, who started his writing career in 1979 in the T├╝rk Edebiyat─▒ magazine; He is the author of several books as well as many journal articles and independent works. Our writer, who succeeded in successfully synthesizing the modern story with the traditional story, brings modern interpretations to ancient feelings and ancient tools. For this purpose, a strong staff of the staff who founded Seyhan’in especially at AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda and Metal ├çubuklar─▒n Dans─▒ of the story books offer us a large field of study. The aforementioned works are decorated with stories in which Seyhan made ontological observations and examined the relationship between human and object. In our study, we will examine the objects that form the stories in their books and sit in the center of the texts. In the stories, objects that appear to have strong communication with people: mirror and screen, metal bars (knitting shafts), stones, doors, toys and knives. Working from these objects will reveal that the individual and the collective unconscious are projected from the human to the article.

Keywords: Recep Seyhan, individual, object, story, psychoanalysis.

G─░R─░┼×
ÔÇťBen ├Âl├╝rsem ├Âl├╝r├╝m bir ┼čey de─čil / Ne olursa garip e┼čyama olurÔÇŁ Cahit S─▒tk─▒ Taranc─▒
├çe┼čitli inceleme ve ara┼čt─▒rmalar─▒ndan ziyade ├Âyk├╝c├╝l├╝─č├╝yle tan─▒nan Recep Seyhan; yaz─▒ hayat─▒na 1979 y─▒l─▒nda T├╝rk Edebiyat─▒ DergisiÔÇÖnde ba┼člar. 1980 y─▒l─▒nda bir s├╝re Mavera DergisiÔÇÖnde devam eden yazma hik├óyesi, 28 ┼×ubat d├Âneminde ailece u─črad─▒─č─▒ bir ma─čduriyetten sonra uzun denebilecek bir s├╝re kesintiye u─črasa da d├Ând├╝kten sonra pe┼č pe┼če kitap yay─▒mlayarak aradaki mesafeyi kapat─▒r. SeyhanÔÇÖ─▒n yay─▒nlanm─▒┼č hik├óye kitaplar─▒ ┼čunlard─▒r: ├çi├žekler Kesmi┼čti Sel├óm─▒, G├╝ne┼čin Do─čdu─ču Yerde, AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda, Metal ├çubuklar─▒n Dans─▒, yay─▒mlanma a┼čamas─▒nda oldu─čunu bildi─čimiz Zongo’nun De─čirmeni. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda kuramsal yaz─▒lar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ bir araya getirdi─či Bana Hik├óye Anlat-ma adl─▒ bir ├žal─▒┼čmas─▒ ile Osmanl─▒ T├╝rk├žesinden (ta┼č bask─▒dan ve matbu bask─▒dan kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒) yaz─▒ ├ževiri Hatem Tay├« Hik├óyeleri, Kelile ve Dimne adl─▒ uyarlama-yay─▒na haz─▒rlama ├žal─▒┼čmalar─▒ vard─▒r.

Recep Seyhan, geleneksel hik├óyeyle modern hik├óyeyi eserlerinde ba┼čar─▒l─▒ ┼čekilde birle┼čtirmi┼č bir yazard─▒r. Hik├óyelerinde ÔÇťbizim insan─▒m─▒z─▒ ve evrensel d├╝zeyde insan─▒; zaaflar─▒, ├Âzlemleri, tutkular─▒, inan├žlar─▒, sab─▒rlar─▒ ve kederleriyle anlat─▒r. Bireyi ├ža─č─▒m─▒z─▒n kar─▒┼čm─▒┼č zihninde bulup, anlamaya, anlatmaya ├žal─▒┼č─▒r. Seyhan,┬átemiz, duru bir dil kullan─▒r. S├Âyledikleri kolayca anla┼č─▒l─▒r. Buna mukabil, yerel deyimler, yerel s├Âzc├╝kler de ili┼čtirir c├╝mlelerin i├žine. Bu s├Âzc├╝kler metinde i─čreti durmaz. Okuyucu bu t├╝rden kimi s├Âzc├╝klerin anlam─▒n─▒ bilmese de, s├Âzl├╝─če bakma gere─či duymaz; ├ž├╝nk├╝ anlam─▒ ├╝st├╝nde y├╝r├╝yen, kolayca hissedilen s├Âzc├╝kler[dir bunlar.]ÔÇŁ[2]

Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝leri okunmaya ba┼čland─▒─č─▒ andan itibaren okuyucuyu bir m─▒knat─▒s gibi kendine ├žeker. Okurlar─▒ kendine ├žekmeye ba┼člad─▒─č─▒ andan itibaren metinle bir b├╝t├╝nl├╝k sa─član─▒r, ├Âyk├╝ son bulana kadar bu b├╝t├╝nl├╝k s├╝rer.[3] Uzun c├╝mleler kurmay─▒ seven yazar, ayr─▒nt─▒lar─▒ derinlemesine irdeler. Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝lerinde mant─▒ktan, sosyolojiden, fizikten ve ontolojik felsefeden yararlanarak olu┼čturdu─ču metaforlar vard─▒r. ─░lk okunu┼čta bu metaforlar─▒n okuru s─▒kt─▒─č─▒ g├Âr├╝lebilir. Fakat anlat─▒ma al─▒┼čan okur, belirli bir zamandan sonra metaforlar─▒ ve alt metinleri ke┼čfetmeye ba┼člar.

ÔÇťRecep Seyhan, tam anlam─▒yla bir kelime sihirbaz─▒d─▒r. Seyhan, her an ya┼čad─▒─č─▒m─▒z fakat fark etmedi─čimiz hatta ├╝st├╝ne bas─▒p ge├žti─čimiz ayr─▒nt─▒lar─▒ yakalamakta ve onlara dokunarak can vermekte olduk├ža usta.ÔÇŁ[4]┬ádiyen Sevda Deniz K., SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝c├╝l├╝─č├╝ hakk─▒nda yerinde bir ├ž─▒kar─▒mda bulunur.

Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝lerinde daha ├žok ├Âzlem, nesne-insan ili┼čkileri, yabanc─▒la┼čma, toplumun bask─▒lar─▒ndan kurtulma m├╝cadelesi, yaln─▒zl─▒─ča mahk├╗m edilme, ileti┼čimsizlik, sosyal hayatta kendine bir yer arama veya itilmi┼č olma durumu, aidiyet sorunu, ┼čehirle┼čmenin beraberinde getirdi─či betonla┼čma, teknolojinin insan ├╝zerindeki hakimiyeti ve bireylerin var olma ├žabalar─▒ gibi temalarla insana ├Âzg├╝ duygu ve d├╝┼č├╝ncelerin genellikle nesneler ├╝zerinden anlat─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. Yazar─▒n ├Âyk├╝lerinde se├žti─či kahramanlar─▒n davran─▒┼člar─▒ ├Âyk├╝ anlay─▒┼č─▒n─▒ g├Âsterirken zengin bir k├╝lt├╝rel birikime, a─čdas─▒z bir anlat─▒ma, dikkatli bir g├Âzleme ve dil i┼č├žili─čine sahip olan yazar, yapt─▒─č─▒ kuvvetli tasvirlerle kendini g├Âsterir.

Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝lerine bireyin varolu┼č m├╝cadelesi ve ÔÇťhakikati aray─▒┼čÔÇŁ meseleleri h├ókim tema durumundad─▒r. Bu da yazar─▒ do─ču hik├óyecili─čine yakla┼čt─▒r─▒r. ├ľyk├╝lerinde post-modern unsurlar─▒ s─▒k├ža kulland─▒─č─▒ g├Âr├╝len yazar, ├žok├ža ba┼čvurdu─ču flashback (geriye d├Ân├╝┼č) tekni─čini ba┼čar─▒l─▒ ┼čekilde kullan─▒r. Modern hik├óyeyle geleneksel hik├óyeyi iyi bir ┼čekilde sentezleyen ve bunu eserlerine yans─▒tan yazar─▒n, ├Âyk├╝lerinde ├že┼čitli disiplinlerden (felsefe, tarih, psikoloji vd.) unsurlar─▒n da var oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. Baz─▒ eserlerinde hep baba-o─čul ili┼čkisi ├╝zerinde duran yazar; bu ├Âyk├╝lerinde ÔÇťo─čullar─▒n hep ge├ž kald─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ, o─čullar─▒n k─▒ymet bilmedi─čini; babalar─▒n ise hep k─▒rg─▒n veya k─▒zg─▒n oldu─čunu ├Âyk├╝ler.

Bu ├žal─▒┼čmada Recep SeyhanÔÇÖ─▒n hik├óyelerinde ├Ân plana ├ž─▒kan nesne-birey ili┼čkisi ├╝zerinde durulmu┼čtur. Bunun yan─▒nda nesnelerin birey ├╝zerindeki etkisine, nesnelerle ili┼čkilerine; karakterle┼čen nesnelere -ba┼čka ifadeyle nesnelerin karakterlerin kimli─čini giyinmelerine- de─činilmi┼čtir.

Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├ľyk├╝lerinde Nesne ve Birey ─░li┼čkileri

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Konumuzu a├ž─▒mlamadan ├Ânce yazar─▒n e┼čya ilgili g├Âr├╝┼člerine bir bakal─▒m. Kendisiyle yap─▒lan bir s├Âyle┼čide e┼čyaya bak─▒┼č─▒n─▒ ┼č├Âyle anlat─▒yor yazar:

E┼čyalar─▒n insanlardan daha k─▒ymetli olduklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmedim hi├ž. Bunu b├Âyle alg─▒layanlar hi├ž ┼č├╝phesiz vard─▒r. ─░nsanlar─▒n, e┼čyan─▒n ÔÇťe┼čyaÔÇŁ oldu─čunu unutmalar─▒ ve onu tahkir etmeleri beni hep d├╝┼č├╝nd├╝rm├╝┼čt├╝r. Yaln─▒z bu tahkir bizce iki boyutlu: E┼čyaya e┼čya├╝st├╝ bir paye vermek de onu a┼ča─č─▒lamakt─▒r en az─▒ndan yerinden etmektir. Tahkirin ikinci boyutunda ise e┼čyay─▒ insanlardan yal─▒tarak yaln─▒zla┼čt─▒rmak ve onu tekd├╝ze alg─▒lamak var. Bana g├Âre her iki tutum da e┼čyaya zul├╝md├╝r. E┼čyan─▒n insanlarla ili┼čkilerinin insanlar─▒n onlarla ili┼čkilerinden ├žok farkl─▒ oldu─čunu tam da bu sebeple d├╝┼č├╝nm├╝yorum. E┼čyalar bizimle anlam kazan─▒yor, bizim ruhumuz onlara giydiriliyor, bizimle s─▒cakl─▒k kazan─▒yorlar; daha ├Ânemlisi bizimle varl─▒k kazan─▒yorlar.[5]

Hayat─▒n her noktas─▒n─▒ sar─▒p sarmalayan, yap─▒lan ve yaz─▒lan her t├╝rl├╝ sanÔÇÖat eseri imgeler d├╝nyas─▒yla ├ževrelenmi┼čtir. Edebi eserlerde de verilmek istenen mesajlar, konuyu peki┼čtirmek i├žin kullan─▒lan metaforlar da imgelerin alt ├╝r├╝nleri olarak her zaman var olagelmi┼čtir. Bazen yazar, anlatmak istedi─či ┼čeyi a├ž─▒k ┼čekilde belirt(e)mez. Bunun i├žin anlam zenginli─čini i├žeren imgeler d├╝nyas─▒na ba┼čvurur. ─░mgeleri kullanan yazar─▒n anlat─▒m alan─▒ geni┼čler, anlatmak istedi─či ┼čeyi bunlar─▒n yard─▒m─▒yla anlat─▒r. Bu ┼čekilde yaz─▒lan edeb├« metinler, ├že┼čitli katmanlar─▒ olu┼čturarak okuyucuya deruni bir ├ólem sunar. Metinde ba┼čvurdu─ču imgelerle farkl─▒ duygular─▒ aktarabilece─či bir kurmaca bir d├╝nya kurar.

─░mge, Yurdanur SalmanÔÇÖa g├Âre; ÔÇťZaman i├žinde anlam geni┼člemesiyle, bireyin zihinde beliren bir resim, bir kavram, bir fikir, bir izlenim gibi anlamlar kazanm─▒┼č; daha sonra da, yaz─▒n ba─člam─▒nda, s├Âz sanat─▒, ├Âzellikle de e─čretileme ya da benzetme i├žin kullan─▒l─▒r olmu┼č[tur].ÔÇŁ[6]

Her yazar─▒n kendine ├Âzg├╝ bir imge d├╝nyas─▒ oldu─ču i├žin, yazarlar─▒n kullanm─▒┼č oldu─ču imgeleri, y├╝kledi─či anlamlar─▒ ve manalar─▒ saptamak kolay de─čildir. Kullan─▒lan her imgenin yazar─▒n yazd─▒─č─▒ ├Âyk├╝lerde bir manas─▒ vard─▒r. Bunu bir de nesneler arac─▒l─▒─č─▒yla yap─▒yorsa e─čer daha somut verilerle ├Âyk├╝ anla┼č─▒l─▒r h├óle gelir.

ÔÇť─░mgeler, ├Âyk├╝ ikliminin ve hik├óyeye giren olaylar─▒n sembolik anlat─▒m─▒d─▒r. Gizli d├╝┼č├╝nce ve duygular─▒m─▒zdan ├žo─ču zaman korkar─▒z. Reddedilmek ve d─▒┼članmak getirebilir. Bu tehlikeli alan─▒ imgelerle anlatmak yazar─▒n hareket alan─▒n─▒ geni┼čletir, daha rahat yazmaya ba┼člar.┬á ─░mgelerle ├Âr├╝len ├Âyk├╝, ├žok katmanl─▒, ├ža─čr─▒┼č─▒m─▒ ├žo─čaltan derinlikli bir metne d├Ân├╝┼č├╝r.ÔÇŁ[7]

Recep SeyhanÔÇÖda e┼čyaya kar┼č─▒ ├Âzg├╝n bir tav─▒r vard─▒r. Onun ├Âyk├╝lerinde e┼čya kendi tabiat─▒ndan kurtularak birtak─▒m gizemli anlamlar y├╝klenir. Yazar─▒n nesneye kar┼č─▒ g├Âsterdi─či estetik tav─▒r, nesnenin sahip oldu─ču birtak─▒m de─čerler taraf─▒ndan belirlenir. Baz─▒ edebi metinlerde as─▒l kahraman─▒n nesne oldu─čuna ┼čahit olunur.[8] ─░nsana ├Âzg├╝ duygu ve d├╝┼č├╝ncelerin genellikle nesneler ├╝zerinden anlat─▒ld─▒─č─▒ dikkati ├žeker. Recep SeyhanÔÇÖ─▒n bir├žok ├Âyk├╝s├╝nde bunun ├Ârne─či vard─▒r. ├ľyk├╝ler okunmaya ba┼čland─▒─č─▒nda i┼členen her e┼čyan─▒n canland─▒─č─▒, ruha b├╝r├╝nd├╝─č├╝ g├Âr├╝l├╝r.

Dil ve ├╝slup a├ž─▒s─▒ndan incelendi─činde, yazar─▒n ├Âyk├╝lerinde kulland─▒─č─▒ nesnelerle kahramanlar─▒n─▒ b├╝t├╝nle┼čtirdi─či g├Âr├╝l├╝r. Bu ba─člamda yazar─▒n ├Âyk├╝ anlay─▒┼č─▒n─▒ da ortaya koyan en ├Ânemli ├Âyk├╝ ├çak─▒ hik├óyesi ve bu hik├óyeye ad─▒n─▒ veren ├žak─▒ nesnesidir. Yazar bu hik├óyede kendine ├Âzg├╝ bir ├Âyk├╝ d├╝nyas─▒ kurar ve bu ├Âyk├╝ ile kahramanlar kulland─▒─č─▒ nesneler ve olay ├Ârg├╝s├╝ ile kendisine T├╝rk edebiyat─▒nda asl├« bir yer edinir. Recep SeyhanÔÇÖ─▒n di─čer ├Âyk├╝lerinde de nesnelerin varl─▒─č─▒ dikkatten ka├žmayacak kadar a┼čik├órd─▒r. Metal sesleri, motor sesleri, ka─čn─▒ sesleri, tabiattaki di─čer nesnelerin sesleri, hayvan sesleri vd. SeyhanÔÇÖ─▒n hemen b├╝t├╝n ├Âyk├╝lerine bu t├╝r d─▒┼č sesler h├ókimdir denilebilir. Yazar, okuyucunun zihninde insanl─▒─č─▒n ya┼čam─▒┼č oldu─ču olumlu olumsuz t├╝m de─či┼čimlerin sebebi bunlarm─▒┼č gibi bir alg─▒ olu┼čturur. B├Âylelikle yazar, bu nesnelerle kendi ├Âyk├╝ kuram─▒na, dil ve anlat─▒m─▒na bir nevi destek sa─člar. Akademisyen Ferda ZambakÔÇÖ─▒n nesnenin bireyle b├╝t├╝nle┼čmesine ili┼čki g├Âr├╝┼č├╝ne bakal─▒m:

ÔÇťFakat kimi eserlerde e┼čya, okurun kar┼č─▒s─▒na mek├ón─▒ b├╝t├╝nleyen bir par├ža olarak de─čil, bireyin ├Âncelikle fiziksel, daha sonra da ruhsal anlamda varl─▒─č─▒n─▒ ku┼čatan bir alan olarak da ├ž─▒kabilmektedir. B├Âylece e┼čya, edebi eserde yaln─▒zca mek├ón olarak adland─▒r─▒lan alana ba─č─▒ml─▒ bir nesne olmaktan ├ž─▒kmaktad─▒r.ÔÇŁ[9]

Yazar─▒n ├Âyk├╝lerinde en ├žok kulland─▒─č─▒ nesneler ┼čunlard─▒r: ├Ârg├╝ milleri, da─č,┬á ta┼č, ├žak─▒, ayakkab─▒, resim tablosu, merdiven, makas, ayna, perde, defter, vitrin, ├žak─▒, cep telefonu, ceviz sand─▒klar─▒, ka─č─▒t, oyuncaklar, ev, kap─▒ vd. ├ľyk├╝lerinde hedefine ula┼čmak i├žin kendine bu nesnelerle bir yol ├žizen Seyhan; nesneleri bu yolda tak─▒l─▒p kalan, yaln─▒zla┼čan bireylerin yard─▒mc─▒s─▒, yolunu ayd─▒nlatan ─▒┼č─▒─č─▒ olarak g├Âr├╝r; nesne-birey ili┼čkisinin yan─▒nda nesne-zaman b├╝t├╝nle┼čikli─čini ├Ânceler ve bu nesneleri var edip olgunla┼čt─▒ran─▒n da ÔÇťzamanÔÇŁ oldu─čunu belirtir.[10]

Nesnel tasvirlerin anlam kazanmas─▒, insan tecr├╝beleriyle ve davran─▒┼člar─▒yla ger├žekle┼čir. R.BarthesÔÇÖin tabiriyle nesneler, anlat─▒da sadece ÔÇťger├žeklik etkisiÔÇŁ yaratmaz; yazar─▒n karakter ve atmosfer yaratmaktaki maharetine de omuz verir.

SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝lerinde karakterlerin duygusal h├ólini nesneler ├╝zerinden kavrar─▒z. Yani onun hik├óyelerinde karakteri var eden, nesnelerle kimlik kazanan, kendini bulan hayatlar s├Âz konusudur. Burada, insan├« olan her ┼čey nesneler sayesinde daha i├žselle┼čtirilebilir ve daha ya┼čan─▒labilir k─▒l─▒nmaktad─▒r. ├ľyk├╝lerinde bireyin sosyal ├ževresinde varl─▒k kazanma m├╝cadelesine -├╝st├╝ kapal─▒ da olsa- ontolojik vurgu yapan yazar─▒n ├Âyk├╝leri, nesnelerin sahip olduklar─▒ duygu y├╝klerinden destek al─▒r.

Din├«/geleneksel motifleri de ├Âyk├╝lerine serpi┼čtiren yazar─▒n ├Âyk├╝ kahramanlar─▒ ├že┼čitli g├╝nahlara bula┼čm─▒┼č bireyler de olsa, bu bireylerin ├Ân├╝nde sonunda ÔÇťhakikatÔÇŁe yakla┼čma veya ona ula┼čma cehdi i├žinde oldu─ču g├Âr├╝l├╝r.

─░nsan─▒n, kaybetti─či bir e┼čyay─▒ aramak i├žin ├ž─▒kt─▒─č─▒ yolda, verdi─či m├╝cadelede kendine rastlamas─▒ muhtemeldir. Nitekim Recep SeyhanÔÇÖ─▒n hik├óyelerinde de kahramanlar─▒n kendini bulmada nesneleri kulland─▒─č─▒na ┼čahit olunur. Bu ├Âyk├╝lerde nesnelerin i┼členi┼č bi├žimi, anlat─▒ya da ┼čeklini verir, b├Âylelikle nesneler kendini karakterlerle b├╝t├╝nle┼čtirir. Nesne anlat─▒larda de─čer kazanarak, kurmaca bir ┼čeyÔÇÖe d├Ân├╝┼č├╝r. Nesneler, ├Âyk├╝lerde anlat─▒c─▒ taraf─▒ndan tutarl─▒ ve d├╝zenli bir bi├žimde ki┼čile┼čtirilir, yer yer do─ča├╝st├╝ g├╝├žler y├╝klenir.

  1. Ayna ve Perde

ÔÇťÔÇŽ En g├╝venilmez hik├óyeler, aynalara fazla bakanlar─▒n ba┼č─▒ndan ge├žer.[11]ÔÇŁ diyen Murathan MunganÔÇÖ─▒n s├Âz├╝nden hareketle ÔÇťMetal ├çubuklar─▒n Dans─▒ÔÇŁ adl─▒ hik├óye kitab─▒n─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ ├Âyk├╝s├╝ olan ÔÇťAynalar ve PerdelerÔÇŁde bireyin gizli tarihinden bir kesit sunulur. Burada ba┼čat e┼čya kamerad─▒r, cep telefonudur. ├ľyk├╝de kullan─▒lan ayna ve perde imgeleri okuyucuyu bireyin gizli tarihine g├Ât├╝ren e┼čyalard─▒r. ├ľyk├╝ kahraman─▒n─▒n konu┼čmac─▒ olarak kat─▒ld─▒─č─▒ bir konferansta dinleyicilere sordu─ču sorulardan yola ├ž─▒karak bakarsak e─čer; bu iki imgenin bireyin s─▒rlar─▒n─▒ (bazen gizli kabahatlerini) saklama ├žabas─▒n─▒ temsil etti─či; ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan bunlar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ engelledi─či anla┼č─▒l─▒r.

┬áÔÇťPerdelerin sadece mahremiyetinizi mi perdeledi─čini san─▒yordunuz siz? (ÔÇŽ) Siz aynalar─▒; kar┼č─▒s─▒na ge├žip sa├žlar─▒n─▒z─▒ taramak, t─▒ra┼č olmak; makyaj yapmak, y├╝z├╝n├╝z├╝ g├╝zelle┼čtirmek i├žin kullan─▒lan bir gere├ž mi san─▒yordunuz sadece?(ÔÇŽ) Peki, aynalar─▒n arkas─▒nda ne var? Ya da perdelerin arkas─▒nda? ─░nsanlar ni├žin perdelere ihtiya├ž duyarlar? Perdeler nelerimizi perdeler?[12]

Aynalar─▒n ve perdelerin neleri perdeledi─čini sorarken yazar, onlar─▒n asl─▒nda ├žok y├Ânl├╝ olu┼čunu da ortaya koyar. Tiyatro salonlar─▒nda perdeler bir ┼čeyleri gizlemek i├žin de─čil; bir ┼čeyleri g├Âstermek, ortaya ├ž─▒karmak i├žin vard─▒r. Nitekim bu ├Âyk├╝de konu┼čmac─▒n─▒n anlatmak istedi─či ┼čeyi slaytla beyaz perdeye aktar─▒rken perdeler bu kez perdeleme i┼člevini tersine ├ževirerek beklenmedik bir anda konu┼čmac─▒n─▒n gizli g├╝nahlar─▒n─▒ if┼čaya ba┼člar; yani perdeler var olan─▒ gizlemez, bu defa; g├Âsterir. Perde ba┼čka bir ┼čeyi daha ger├žekle┼čtirir: Varl─▒─č─▒ ve g├Âr├╝n├╝rl├╝─č├╝ sembolize eden aynalar─▒n arkas─▒ndaki perde; insan─▒ bir b├╝t├╝n olarak ger├žek varl─▒─č─▒ ile g├Âsterir.┬á Bu ├Âyk├╝de e┼čya varl─▒─č─▒ yap─▒ s├Âk├╝m├╝ne u─čratarak d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r; b├Âylelikle insan─▒n d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝n├╝ de─čil varolu┼č hakikatine aralan─▒r perdeler.┬á Adem CanÔÇÖa g├Âre ÔÇťayna, kap─▒lar─▒ kapal─▒ bu fildi┼či kulenin merakl─▒lar─▒ i├žin ┼čeffaf perdelerle ├Ârt├╝l├╝ bir pencere gibidir.ÔÇŁ[13]

Bu ├Âyk├╝s├╝nde ayn─▒ imgelerle yazar, aynalar─▒n ve perdelerin birbirinden ba─č─▒ms─▒z ol(a)mayaca─č─▒n─▒, aralar─▒nda s─▒k─▒ bir ba─č oldu─čunu, aynan─▒n ayna olmas─▒n─▒ sa─člayan arkas─▒ndaki ┼čeyin ├Ârt├╝/perde oldu─čunu belirtir: Buna bir al─▒nt─▒dan bakal─▒m: ÔÇťB├╝t├╝n aynalar perdelere muhta├žt─▒r. Bu ┼ču demektir: Perdeler ile aynalar saras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki vard─▒r. Aynalar─▒n arkas─▒nda amalgam denilen ala┼č─▒m bir ├Ârt├╝ vard─▒r ki ona ÔÇťs─▒rÔÇŁ denir. O s─▒rl─▒ tabakay─▒ kald─▒r─▒rsan─▒z ayna, ayna olmaktan ├ž─▒kar, cam olur. Demek ki aynalar─▒ ayna k─▒lan perdedir.ÔÇŁ[14]┬á┬á┬á ┬á┬á┬á

Bireylerin kendi fiziki ├Âzelliklerinin yan─▒nda perdelemek istedi─či ba┼čka ┼čeyler de vard─▒r. Bu gizli durumlar; toplumdan uzak, kendileriyle ba┼č ba┼ča kald─▒klar─▒nda ya┼čad─▒klar─▒ ┼čeylerdir. Hik├óye bize, e┼čya ├╝zerinden insan─▒n ba┼čka y├╝zlerini g├Âsterirken ayn─▒ anda hik├óyeye giren nesnelerin (ayna ve perdenin) ba┼čka y├╝zlerini de g├Âsterir. Mesela aynayla perde aras─▒nda s─▒k─▒ ba─č─▒n yan─▒nda gizli bir ├žeki┼čmenin de oldu─čunu, aynalar─▒n g├Âsterip perdelerin de gizledi─čini s├Âyler metin.[15] Bununla birlikte anlat─▒c─▒, aynalar─▒n var olan─▒ yans─▒tmak i├žin bir perdeye ihtiya├ž duydu─čunu belirterek aralar─▒ndaki vazge├žilmez ba─č─▒ i┼čaret eder.

  1. Lacan; t├╝m ezoterik geleneklerde var olan ve di─čer nesnelerden ayr─▒lan en temel ├Âzelli─či, ÔÇťyans─▒t─▒c─▒ÔÇŁ olan aynay─▒, d├╝┼čsel olanla simgesel olan─▒ birbirinden ay─▒ran, s─▒n─▒rlar─▒ ├žizen bir e┼čik olgu olarak g├Âr├╝r.

ÔÇťMetal ├çubuklar─▒n Dans─▒ÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝s├╝nde kahraman, i├žindeki s─▒k─▒nt─▒lar─▒ kimseyle payla┼č(a)mad─▒─č─▒n─▒, bunu yaln─▒zl─▒─č─▒ndan ├Ât├╝r├╝ yapt─▒─č─▒n─▒ ve bunlar─▒ anlatt─▒─č─▒ tek ÔÇť┼čeyÔÇŁin perde oldu─čunu a├ž─▒klar. K─▒sa bir al─▒nt─▒yla bunu g├Âsterelim: ÔÇťKimselerin duymad─▒─č─▒ ve i├žimde durgun bir ─▒rmak gibi akmakta olan konu┼čmalar─▒m─▒ kendisiyle payla┼čabilece─čim tek e┼čya perdelerdi. Perdelerin k─▒vr─▒mlar─▒ aras─▒nda ya┼č─▒yorum nicedir.ÔÇŁ[16]

Ayna, ─░slam tasavvufunda evrenin yans─▒mas─▒ olarak g├Âr├╝l├╝r. Anlat─▒c─▒ yazar; insan─▒n kendisiyle y├╝zle┼čmesini sa─člayan bir nesne olan, insan─▒ ve aynay─▒, ÔÇť─░lletÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝s├╝nde kahraman─▒n i├žinde kopan f─▒rt─▒nalara mercek yapar. Burada ayna; kahraman─▒ s├╝rekli takip eden ve ad─▒n─▒ ÔÇťilletÔÇŁ olarak belirtti─či ┼čeyden (bu illetin benli─čini kemiren bir ┼čeydir) kurtulmak i├žin g├Âsterdi─či ├žabalardan, ya┼čad─▒─č─▒ psikolojik buhranlar─▒n─▒ anlatmak i├žin kullan─▒l─▒r: Kahraman, ne zaman kurtuldu─čunu d├╝┼č├╝nse evdeki ayna illeti yeniden ortaya ├ž─▒kararak kendisine musallat eder. Bu, ┼č├Âyle anlat─▒l─▒r ├Âyk├╝de:

ÔÇťNe zamand─▒r aynalara bakam─▒yordum onun y├╝z├╝nden. Aynalar─▒n─▒ ve onun t├╝revlerini g├Ârmek istemiyordum. (ÔÇŽ) Annemin ÔÇśevin aynas─▒ÔÇÖ dedi─či nesne, yan─▒mdan ayr─▒lmayan o illeti g├Âz├╝me soka soka te┼čhir ediyor ve beni ├žileden ├ž─▒kar─▒yordu; dahas─▒ beni bana b─▒rakm─▒yor ve beni kendime has─▒m ediyordu. (ÔÇŽ) Annemin ikinin biri bana illetin bedenimdeki varl─▒─č─▒n─▒ ima eden k─▒ym─▒kl─▒ s├Âzlerini ├žekemez olmu┼čtum.ÔÇŁ[17]

├ľyk├╝de, kahraman─▒n bu durumdan kurtulmak i├žin ├že┼čitli m├╝cadeleler verdi─či, hatta mecburiyetten art─▒k illetle konu┼čtu─ču, onunla bir uzla┼č─▒m alan─▒ arad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r.[18] ├çevresindeki herkesin illetle birle┼čip kahraman─▒n ├╝zerine gelmesi, onu bu amans─▒z m├╝cadelede yaln─▒z b─▒rakmas─▒ kahraman─▒ ├žok yorar;┬á art─▒k pes eder ve kendini teslim edecek duruma gelir. Ailesinin kendisine destek olmamas─▒, illetin de yakas─▒n─▒ b─▒rakmamas─▒ sonucunda bundan sonraki hayat─▒n─▒ bu ┼čekilde ya┼čamaya mecbur kal─▒r.

  1. Metal ├çubuklar (├ľrg├╝ Milleri)

Yazar, zek├ós─▒n─▒ bi├žimlendirip h├╝kmeden, duygu ve d├╝┼č├╝ncelerin tabiat ├╝zerindeki somut bi├žimi olan e┼čyay─▒ ┼čekillendirirken, duygular─▒n─▒ ifade etme f─▒rsat─▒ da bulur. B├Âylelikle yazarla e┼čyalar aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki kurulur. Nitekim e┼čyayla s─▒k─▒ bir dostluk kurmak, onun lisan─▒na eri┼čmek, yazar i├žin ula┼č─▒lmas─▒ gereken ilk hedeftir. E┼čyan─▒n bir kimli─če b├╝r├╝nmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ g├Âren yazar, kendi duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini e┼čya ├╝zerinden okuyucusuna aktarmak ister.

ÔÇťKa├ž defa e┼čyan─▒n kapal─▒ san─▒lan uykusu benim i├žin tun├ž kap─▒lar─▒n─▒ a├žt─▒ ve hayat sonsuz yeknesakl─▒─č─▒ndan kurtuldu.ÔÇŁ[19] diyen Tanp─▒nar, tuncun kap─▒lar─▒n─▒ a├žmas─▒yla e┼čyan─▒n dilini ├ž├Âzmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirtir.

E┼čyan─▒n kaderi de insan─▒n kaderinden pek farkl─▒ de─čildir. Kullan─▒labildi─či s├╝rece ├Ânemi vard─▒r. Fakat sahibinden de geri kal─▒nca hayat─▒n d─▒┼č─▒na itilir, yaln─▒z ba┼č─▒na kal─▒r ve sonunda yok olmay─▒ bekler. ─░nsanlarda oldu─ču gibi e┼čyalarda da ka├ž─▒n─▒lmaz son budur. ┼×u bir ger├žektir ki insan; sadece kendisi de─čil payla┼čt─▒─č─▒ e┼čyalar da ge├žmi┼činin bizzat tan─▒─č─▒ olmu┼č ve bu ge├žen s├╝rede ona yo─čun anlamlar y├╝klemi┼čtir.┬á┬á┬á┬á

ÔÇťMetal ├çubuklar─▒n Dans─▒ÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝s├╝nde ÔÇťÔÇŽ g├╝nd├╝z ak┼čama, gece sabaha kadar ├žorap ├Âren, sonra onu s├Âk├╝p tekrar ├Âren, (ÔÇŽ) ya┼čl─▒ ve kendi d├╝nyas─▒nda┬áya┼čayan bir kad─▒n─▒ÔÇŁ[20]┬áanlatan yazar; metal seslerin, nesnelerin etraf─▒n─▒ sard─▒─č─▒ bir kahraman─▒n bunlar─▒n verdi─či rahats─▒zl─▒klardan bunald─▒─č─▒n─▒, insanlar─▒n e┼čyay─▒ temell├╝k h─▒rs─▒yla birbirleriyle m├╝cadele i├žine girdi─čini, nesnelerin ve ge├žen zaman─▒n insanlar─▒ giderek t├╝ketti─čini anlat─▒r.

├ľyk├╝de ÔÇť[as─▒l] dikkat[leri] ├žeken; makas pe┼činde, ├Âyk├╝deki ya┼čl─▒ kad─▒n. Evin i├žinde (d├╝┼č d├╝nyas─▒nda-ger├žek d├╝nyada) kaybetmi┼č. Makas katastrof i├žin bi├žilmi┼č kaftan.┬á (ÔÇŽ) ├ťstelik afazi (alzheimer) hastas─▒. Her ┼čeyi unuturken, zihni -elindeki ┼či┼člerden hareketle- metal ├žubuklara yo─čunla┼č[m─▒┼čt─▒r].ÔÇŁ[21]

Anlat─▒c─▒ yazar, d─▒┼č seslerin birle┼čimiyle beraber, kahraman─▒n ├Ârmekte oldu─ču ├žorab─▒n mil sesleriyle bir dans g├Âsterisine d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ belirtir. Bu durum ┼č├Âyle anlat─▒l─▒r:

ÔÇťD─▒┼č d├╝nyadan gelen sesler[le] (ÔÇŽ) ├Ârmekte oldu─ču ├žorab─▒n mil sesleri birle┼čerek metalik seslerin toplu dans─▒na d├Ân├╝┼č├╝yordu.ÔÇŁ[22]

Bu ├Âyk├╝s├╝nde yazar, geri d├Ân├╝┼č tekni─čini uygulayarak kahraman─▒ ge├žmi┼če do─čru yolculu─ča ├ž─▒kar─▒r ve olaylar─▒ ├ódeta yeniden ya┼čat─▒r; bu olaylarla kahraman─▒n─▒n ne gibi sonu├žlarla y├╝z y├╝ze geldi─čini g├Âstermek ister. Bunu yaparken yine postmodern unsurlardan yararlanarak daha teknik bir ├Âyk├╝ yaratmak ister. Yazar, ├Âyk├╝lerinde genellikle nesneyle bireyin ili┼čkisine, aralar─▒ndaki s─▒k─▒ ba─ča de─činmeye ├žal─▒┼č─▒rken okuyucuyu; bireyi nesnele┼čtiren, ona kendisini bir e┼čyaym─▒┼č gibi alg─▒latan verilerle y├╝z y├╝ze getirir. Bu, ┼č├Âyle anlat─▒l─▒r:

ÔÇťSonra o sesler varl─▒─č─▒m─▒ ku┼čat─▒yor ve beni ben d─▒┼č─▒nda ba┼čka bir ┼čey h├óline getiriyor. Ben bazen bir dirgen oluyorum i┼čte b├Âyle ya da bir ├žapa, ne bileyim bazen de; ara s─▒ra metalik sesler ├ž─▒karan bu be┼č ├žubuktan biriÔÇŽÔÇŁ[23]

├ľyk├╝de m├╝zikten edebiyata giren ÔÇśleitmotive (laytmotif) tekni─čini ÔÇťmakasÔÇŁ ve ÔÇťmerdivenÔÇŁ nesnelerinde kullanarak yap─▒yor yazar. ├ľyk├╝ boyunca kaybolan makas─▒ arayan kahraman, bahar─▒n geli┼čiyle makas─▒ bulur; makas─▒n aran─▒┼č─▒n─▒ ├Âyk├╝ boyunca ge├ži┼člerle g├Âsterir.┬á

  1. Ta┼č

Recep SeyhanÔÇÖ─▒n hik├óyelerinde fazlaca rastlad─▒─č─▒m─▒z bir nesne olan ta┼č, ayn─▒ ad─▒ ta┼č─▒yan ├Âyk├╝de ├Âyk├╝n├╝n merkezindedir. ├ľyk├╝de, yakla┼č─▒k yar─▒m as─▒rd─▒r evinin yak─▒nlar─▒nda ta┼čla hemh├ól olan ya┼čl─▒ bir kad─▒n─▒n(Dudu Kad─▒n) anlat─▒l─▒r. Kad─▒n, Anadolu k├╝lt├╝r├╝n├╝n sembol├╝ konumundad─▒r. Kimseyle konu┼čmaz, varl─▒─č─▒n─▒ dahi hissettirmeden ya┼čar, sessiz, kendi h├ólinde; ak ta┼č─▒n ├╝zerinde hep uza─ča, en uza─ča bakarak ge├žmi┼čini d├╝┼č├╝n├╝r, sanki insanm─▒┼č gibi ta┼čla dertle┼čir. Bu ├žer├ževe ├Âyk├╝de ┼č├Âyle ├žizilir:

ÔÇťYar─▒m y├╝zy─▒ld─▒r s─▒rt─▒n─▒ yaslad─▒─č─▒ ta┼č da ├Âyleydi: (ÔÇŽ) Belki de onunla per├žinlenen dostlu─čunun kesintisiz s├╝r├╝p gelmesinin temelinde, ak ta┼č─▒n g├Âzleri ├Ân├╝nde ya┼članmas─▒ vard─▒ kad─▒n─▒n; her ikisinin de tarihine kaydedilen y├╝zlerindeki bu ├žukurlar vard─▒.ÔÇŁ[24]

Bu ├Âyk├╝de anlat─▒c─▒ yazar; ta┼č ile ├žok iyi bir ileti┼čim sa─člayan Dudu Kad─▒nÔÇÖ─▒n, ak ta┼čla kendi i├žinde sohbet etti─činden, ta┼č─▒n neresinde olursa olsun g├Ân├╝l g├Âz├╝yle ta┼čla ileti┼čim kurabildi─činden, bu konu┼čmalar─▒n bizim s├╝rekli kulland─▒─č─▒m─▒z ifadelerle olmad─▒─č─▒ndan, -kendi ifadesiyle- ÔÇśta┼č├žaÔÇÖ bir dille konu┼čtu─čundan ve bunu kimsenin duymay─▒p anlamad─▒─č─▒ndan[25] bahseder. Bir vakit sonra istenmedik sebeplerden dolay─▒ ta┼čla Dudu Kad─▒nÔÇÖ─▒n yollar─▒ ayr─▒l─▒r, ta┼č kendisini yaln─▒z hissederek bunu h├ól diliyle halka bildirir; fakat a─č─▒rl─▒─č─▒ndan dolay─▒ ta┼č─▒ oldu─ču yerden kald─▒rmak zordur;. Bir nesnenin yard─▒m─▒na yine bir nesne yeti┼čir ve motorlu ara├žla yap─▒lmakta olan caminin minaresine kaide ta┼č─▒ olarak yeni mek├ón─▒na ta┼č─▒n─▒r. Anlat─▒c─▒, -bir zihin oyunuyla-, Dudu Kad─▒n ile ta┼č─▒ muhayyilesinde tekrardan ba┼čka bir konumda bir araya getirir.

┬áYazar─▒n bu ├Âyk├╝s├╝, karakterle┼čen nesnelere somut bir misaldir. Recep Seyhan, hemen hemen b├╝t├╝n ├Âyk├╝lerinde nesneleri bir karaktere b├╝r├╝nd├╝rerek onlar─▒ bir nevi ┼čah─▒s kadrosu i├žine katar ve b├Âylece kadroyu geni┼čletir. Bu da olay─▒ ve onun ak─▒┼č─▒n─▒ ├Âzneyi ├ževreleyen nesnelerle zenginle┼čtirir.

Hik├óyede Dudu Kad─▒n, ÔÇťAsgelinÔÇŁ ad─▒n─▒ verdi─či kedisiyle beraber sabah─▒n erken saatlerinde ak ta┼č─▒n yamac─▒na gelir, hep yan─▒nda olan minderi ve de─čne─čiyle her zamanki yerine oturur. Bunun kesintisiz ┼čekilde yar─▒m as─▒rd─▒r b├Âyledir ve ta┼ča yaslanan─▒n salt bir s─▒rt de─čil bir insan─▒n y├╝z y─▒l─▒ a┼čk─▒n ge├žmi┼čidir.[26]

Hik├óyedeki bir├žok ┼čey, bireyin o andaki duygusal devinimlerini, ya┼čad─▒─č─▒ ├ževreyi, ge├žmi┼čini anlatmaktan ileri bir mana ta┼č─▒maz. Muhit ve burada var olan nesneler/e┼čyalar; bireylerin duru┼čunu, psikolojik h├ólini tamamlar nitelikte bir vaziyet al─▒r. ├ľyk├╝de kad─▒na ak ta┼čla ilgili sorulan soruya verdi─či ┼ču cevaba nesne-birey ili┼čkileri ├žer├ževesinden bak─▒labilir.

ÔÇťEbe, o ta┼č senin neyin olurdu? dedim. (ÔÇŽ) o ta┼č bendim zaten o─čul! dedi.ÔÇŁ[27]

  1. Kap─▒

Giri┼čin veya ├ž─▒k─▒┼č─▒n anahtar─▒ olan kap─▒n─▒n her ┼čeyden ├Ânce ay─▒r─▒c─▒ i┼člevi vard─▒r. Kap─▒, evle d─▒┼č d├╝nyay─▒, odalar─▒ birbirinden ay─▒ran/ba─člayan ├Âzelli─činin yan─▒nda a├ž─▒l─▒p kapanmas─▒yla bir nevi insan i├žin umut vaat eder. Bununla birlikte mahremiyetin de s├╝ng├╝s├╝ olan kap─▒, i├ž d├╝nyayla d─▒┼č d├╝nya aras─▒nda ge├ži┼čin simgesidir. Nesneler anlat─▒da kendine yer bulduktan bir s├╝re sonra yazar─▒n da maharetleriyle bir ki┼čili─če b├╝r├╝n├╝r. Ki┼čile┼čtirilen nesneler ├Âyk├╝deki n├╝fuzunu artt─▒rmakla kalmaz; ├Âyk├╝n├╝n merkezine yerle┼čir, ├Âyk├╝n├╝n vazge├žilmezi olur. B├Âylelikle okuyucu s├╝rekli olarak nesnenin durumunu takip eder. Kap─▒ Sesi hik├óyesinde de durum b├Âyledir.

Bu ├Âyk├╝de anlat─▒c─▒ yazar; kap─▒n─▒n bir t─▒n─▒s─▒n─▒n oldu─čunu, kap─▒n─▒n ├ž─▒kard─▒─č─▒ her sesin bir anlam─▒n─▒n oldu─čunu hissettirir bize. Babas─▒ kahramana bir meseleden dolay─▒ darg─▒nd─▒r. ├çocuk, babas─▒na sesini y├╝kseltmi┼čtir. Sonra bu yapt─▒─č─▒na pi┼čman olmu┼čtur; ama i┼č i┼čten ge├žmi┼čtir.┬á babas─▒n─▒n kap─▒ya vuru┼čunun ├Âzel bir bi├žimi vard─▒r, ona ├Âzel bir sestir bu. Bu t─▒klaman─▒n, o─čulun zihninde nesne olmaktan ziyade bir karaktere b├╝r├╝nd├╝─č├╝n├╝ anlar─▒z. Bunun yan─▒nda kap─▒n─▒n, ├Âyk├╝de kahramanla babas─▒ aras─▒na s─▒n─▒r koydu─čuna ┼čahit olunur. Bunu ┼č├Âyle ifade eder anlat─▒c─▒:

ÔÇťBu kap─▒ vuru┼ču sadece onundu: Tek bir t─▒k ve arkas─▒ndan birka├ž saniye i├žinde kap─▒n─▒n a├ž─▒l─▒┼č─▒ÔÇŽ ─░nanam─▒yorum. Bu kap─▒ sesi onundu. Bundan emindim; ├ž├╝nk├╝ ondan ba┼čka kimse kap─▒y─▒ bu ┼čekilde tek t─▒kla vurmazd─▒.ÔÇŁ[28]

├ľyk├╝de nesnelerin anlat─▒ma olan h├ókimiyetinden dolay─▒ yazar, nesneleri sihirli de─čnek olan betimleme, aktarma ve dolaylama tekniklerini etkin ┼čekilde kullan─▒r. Bu da anlat─▒ma g├╝├ž katar.

ÔÇťVurulan kap─▒, Do─ču enstr├╝manlar─▒n─▒ hat─▒rlatan h├╝z├╝nl├╝ bir inilti e┼čli─činde i├žeriye onun s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ bo┼čaltt─▒.ÔÇŁ[29]

  1. Oyuncak

ÔÇť├çocuksuz oyuncak, oyuncaks─▒z ├žocuk olmaz.ÔÇŁ Kemal ─░nal

Oyuncak, ├ža─č─▒n tan─▒─č─▒ olan, insanla birlikte var olan ve onunla geli┼čen bir nesnedir. ├çocuk k├╝lt├╝r├╝nde ├žok ├Ânemli bir yere sahip olan oyunca─č─▒n, ge├žmi┼čten bug├╝ne bak─▒ld─▒─č─▒nda end├╝strile┼čme ├ža─č─▒na kaynak oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar─▒n sanayi i├žin geni┼č bir pazar oldu─ču ger├žektir. BarthesÔÇÖe g├Âre ÔÇťyayg─▒n oyuncaklar her ┼čeyden ├Ânce, ergin bir k├╝├ž├╝k evrendirÔÇč; hepsi de insan nesnelerinin k├╝├ž├╝lt├╝lm├╝┼č halidir.ÔÇŁ[30] Nitekim oyuncak end├╝strisinin sa─člad─▒─č─▒ ├že┼čitlenme sonucunda d├╝nyadaki her ┼čeyin bir minyat├╝r├╝ vard─▒r ve bu minyat├╝rler d├╝nyan─▒n oyuncaklar─▒na y├Âneliktir.

Bu zaman─▒n oyuncaklar─▒n─▒n nank├Âr bir maddeden yap─▒ld─▒─č─▒n─▒[31] s├Âyleyen R. BarthesÔÇÖe kat─▒lmamak elde de─čildir. Sanayinin de geli┼čimiyle end├╝strile┼čen oyuncak sekt├Âr├╝ne kapitalizmin de etkisiyle ruhsal bir enerjiden ve derinlikten yoksundur. Dokunman─▒n verdi─či hazz─▒n ve merak gibi ├žocukluk duygular─▒n─▒n k├Âreldi─či; yeni tip oyuncaklar─▒n, ├žok ├žabuk ├Âld├╝kleri ve ├žocuklar─▒n ya┼čamlar─▒ndan gittikleri g├Âr├╝l├╝r.

─░nsanlar─▒n ÔÇťilk d├Ânem ├žocuklu─čuÔÇŁndan itibaren iyi k├Ât├╝ ya┼čad─▒─č─▒ her ┼čeyi payla┼čt─▒─č─▒, b├╝t├╝n s─▒rr─▒n─▒ d├Âkt├╝─č├╝, onu e┼čyadan da ├Âte g├Ârd├╝─č├╝ en az bir oyunca─č─▒ olmu┼čtur. Hik├óyede anlat─▒c─▒ onunla ileti┼čim kurar, onu bir kimli─če, bir ki┼čili─če b├╝r├╝nd├╝r├╝r; ├ž├╝nk├╝ ├žocuklar i├žin oyuncak, ÔÇťÔÇŽ i├žinde bilinmezleri saklayan ve ke┼čfedilmesi gereken, binlerce y─▒ll─▒k gizemli bir antik k├╝pt├╝ sanki ya da y├╝zy─▒llard─▒r a├ž─▒lmay─▒ bekleyen bir sandukayd─▒.ÔÇŁ[32]

├çocuklar─▒n kimlik olu┼čumunda oyuncaklar─▒n b├╝y├╝k bir pay─▒ vard─▒r. Bundan hareketle ÔÇťBenim Oyuncaklar─▒mÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝de kahraman, oyuncaklar─▒ ki┼čili─če b├╝r├╝nd├╝rmekle kalm─▒yor; onlardan ayr─▒lam─▒yor, aras─▒n─▒n ├žok zaman iyi oldu─ču oyuncaklarla bazen kavga da ediyor. Hik├óyede bu durum ┼č├Âyle anlat─▒l─▒yor:

┬áÔÇťOyuncaklar─▒n ki┼čili─čimin ve kimli─čimin dokuyucular─▒ oldu─čunu bilmiyordum belki ama onlardan baz─▒lar─▒n─▒n duygular─▒ oldu─čunu, hissettiklerini, ├╝z├╝ld├╝klerini veya sevindiklerini de duyumsuyordum. Bu y├╝zden olmal─▒; baz─▒lar─▒n─▒n yokluklar─▒na al─▒┼čam─▒yordum. (ÔÇŽ) Bir dem geliyordu, ne oluyordu bilmiyorum; b├╝t├╝n oyuncaklar─▒ sa├ž─▒p savuras─▒m, g├Âz├╝m├╝n ├Ân├╝nden uzakla┼čt─▒ras─▒m geliyordu; b├Âyle anlarda sa─ča sola f─▒rlat─▒yordum, k─▒r─▒p d├Âk├╝yordum onlar─▒.ÔÇŁ[33]

Hik├óyenin ilerleyen safhalar─▒nda anlat─▒c─▒; ÔÇťB├╝y├╝d├╝─č├╝m d├╝┼č├╝n├╝lse de oyuncaklar─▒m benimle b├╝y├╝m├╝yordu; sadece bi├žim de─či┼čtiriyordu.ÔÇŁ diyerek oyunca─č─▒n herkes i├žin sadece ├žocuklukta de─čil, hayat─▒n her safhas─▒nda bi├žim de─či┼čtirerek s├╝rd├╝─č├╝n├╝; fakat zaman─▒ gelince insanlar gibi oyuncaklar─▒n da insana yabanc─▒la┼čabilece─čini, onu terk edebilece─čini hissettirir ki bu nokta ├Ânemlidir: Oyuncak imgesi bu y├Ân├╝yle d├╝nya mal─▒d─▒r, d├╝nya ve i├žindekilerdir. Yazar─▒n bu hik├óyeyi ÔÇťd├╝nya bir oyun yeri ve i├žindekiler de bir oyuncakt─▒rÔÇŁ mealine gelen ayete telmihli olarak yazd─▒─č─▒ kanaatindeyiz.[34]

Buradan bak─▒l─▒nca insanlar─▒n bar─▒nak olarak kulland─▒─č─▒ evi hatta d├╝nyan─▒n kendisi dahi oyuncakt─▒r. Mesela; hayat─▒ boyunca ev nesnesine emek vermi┼č, onu ele ge├žirmek i├žin u─čra┼čm─▒┼čt─▒r insan; zaman─▒n─▒n ├žo─čunu ona harcam─▒┼čt─▒r, fakat o ev bir g├╝n onu terk edecektir.[35]

  1. Çakı

ÔÇť├çak─▒ÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝s├╝nde kahraman, babas─▒ndan kendisine kalan tek nesne olan ÔÇťkemik sapl─▒, sivri u├žlu, kapand─▒─č─▒nda kolay a├ž─▒lmas─▒ i├žin bir kenar─▒nda parmak kerti─či bulunan o, uzun atlayan ├žita fig├╝rl├╝, S├╝rmene i┼čiÔÇŁ[36] ├žak─▒y─▒ resmi bir kurumun g├╝venlik biriminde unutur, bu andan itibaren ├Âyk├╝ boyunca kendisiyle bir hesapla┼čma i├žine girer. ├çak─▒y─▒ ararken ÔÇťBelki de ben, burada ├žak─▒ k─▒l─▒─č─▒na girmi┼č bir umudun pe┼čindeyim.ÔÇŁ[37] dedikten sonra ├žak─▒; art─▒k kahraman─▒n babas─▒na duydu─ču sevginin ve onunla aras─▒ndaki ba─č─▒n bir simgesi h├óline gelir. Babas─▒ndan kendisine kalan en de─čerli ┼čeyin ├žak─▒ oldu─čunu s├Âyleyen kahraman─▒n yapt─▒─č─▒ ├žak─▒larla babas─▒n─▒, babas─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ ├Âzde┼čle┼čtirdi─či anlat─▒l─▒r. Hik├óyede bu durum ┼č├Âyle anlat─▒l─▒r:

ÔÇť├çak─▒lar─▒n─▒n her biri onun bir y├Ân├╝ne benzerdi. Kulland─▒─č─▒ ├žak─▒larda onun g├Âzleri vard─▒; kal─▒n ka┼člar─▒, k─▒ll─▒ elleri, kama burnu, beyaz ┼čakaklar─▒, nas─▒rl─▒ boynu, da─č─▒n─▒k sa├žlar─▒ vard─▒. (ÔÇŽ) Nereye gitse mutlaka yan─▒nda ├žak─▒ bulunurdu.ÔÇŁ[38]

Bu ├Âyk├╝lerde nesnelerin bir karaktere b├╝r├╝nd├╝─č├╝ne ┼čahit olunur. Kahraman babas─▒ndan kalan tek e┼čya olan ├žak─▒y─▒ bulmak i├žin verdi─či m├╝cadelenin hakl─▒l─▒─č─▒n─▒ azmiyle g├Âsterir.┬á Baban─▒n ellerinin, g├Âzlerinin, kirpiklerinin ├žak─▒ya nak─▒┼č nak─▒┼č i┼členmi┼č olmas─▒, kahraman i├žin ├žok ├Ânemlidir.
Yazar─▒n bu kitaplar─▒ d─▒┼č─▒ndaki (hen├╝z kitapla┼čmam─▒┼č) ├Âyk├╝lerinde de zil, de─čirmen, ├ž─▒ng─▒rak gibi nesneler metinde g├╝├žl├╝ ┼čekilde yer al─▒r

Sonu├ž┬á

Bu ├žal─▒┼čmada ÔÇťAzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒ndaÔÇŁ ve ÔÇťMetal ├çubuklar─▒n Dans─▒ÔÇŁ adl─▒ ├Âyk├╝ kitaplar─▒ndaki ├Âyk├╝lerine i┼čleyerek kulland─▒─č─▒ nesnelerin; bireye, mek├óna ve zamana etkisi ├╝zerinde durulmu┼čtur. Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝lerinde a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak nesneler ├╝zerinde durdu─ču, e┼čyalarla kahramanlar─▒ ├Âzde┼čle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r.

Yazar, ├Âyk├╝lerindeki nesneler d├╝nyas─▒yla insan─▒ ve de─čerlerini alg─▒lama bi├žimini ortaya koyarak kahramanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ de─či┼čim ve geli┼čimleri, nesnelerin diliyle, zaman─▒n ve mek├ón─▒n ak─▒┼čkanl─▒─č─▒ i├žinde ele al─▒r. B├Âylece yazar, hakikati var olan─▒n ve g├Âr├╝nenin ├Âtesinde arar, onun nesnelerin anlamsal de─čerinde ve insanla ili┼čkilerinde sakland─▒─č─▒n─▒ hissettirir. Bu yakla┼č─▒mla, nesneleri sembollerin diliyle tekrardan olu┼čturur.

Jean Baudrillard; e┼čyaya sahip olman─▒n, onlardan keyif almakla, onlar─▒ t├╝ketmekle olmayaca─č─▒n─▒; onlar ├╝zerinde h├ókimiyet kurarak, onlar─▒ bir d├╝zene sokarak olabilece─čini s├Âyler. Seyhan, b├Âyle d├╝┼č├╝nmez. Recep Seyhan hik├óyelerinde, e┼čyaya h├╝kmetmeyi teklif etmez; onun bizim bir par├žam─▒z oldu─čunu; fakat bizim gibi bir fani oldu─čunu imler ve tabii varl─▒─č─▒n─▒ bozmadan onunla anla┼čmay─▒ teklif eder.

Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├Âyk├╝lerinde, insana ├Âzg├╝ duygu ve d├╝┼č├╝nceleri genellikle nesneler ├╝zerinden anlatt─▒─č─▒ dikkati ├žeker. Ki┼čilerin ├Âzellikle duygusal-psikolojik y├Ânlerini i┼člerken nesnelerden s─▒k├ža yararlanan yazar─▒n, bazen nesneleri, (Ta┼č, ├çak─▒ vb.) ├Âyk├╝ ki┼čileri olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kard─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. B├Âylelikle karakterlerin nesnelerin kimli─čini giyinmesi veya nesnelerin karakterle┼čmesiyle ├Âyk├╝lerinden farkl─▒ bir tat al─▒nan yazar, metonimik nesnelerle ├Âyk├╝lerini sa─člam zemine oturtmaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. SeyhanÔÇÖda nesneler, anlat─▒lar─▒n ham maddesidir. Nesnelerin varl─▒─č─▒ anlat─▒lara ├že┼čitli i┼člevsel ├Âzellikler y├╝kler. B├Âylece nesneler anlat─▒ i├žinde apayr─▒ bir yer edinirler. ├ľyk├╝lerinde ÔÇťE┼čyan─▒n g├╝nl├╝k ya┼čam i├žerisinde tamamlay─▒c─▒ bir rol ├╝stlenen bir realite oldu─čuÔÇŁ[39] g├Âr├╝len Recep Seyhan, nesne-insan ili┼čkisini ├Ân plana ├ž─▒kar─▒rken ki┼činin duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini nesneler vas─▒tas─▒yla aktar─▒r. ├ľyk├╝lerinde i┼čledi─či temalar─▒ ve insana ├Âzg├╝ duygular─▒, nesnelerden yararlanarak anlat─▒rken insan├« ├Âzellikleri nesnelere y├╝kler.

├ľyk├╝lerinde kulland─▒─č─▒ nesneler; mek├ón─▒ olu┼čturan nesnelerden ki┼čiyi var eden e┼čyalara, oyuncak e┼čyalardan metal ├žubuklara ve de─čirmene, ta┼ča var─▒ncaya kadar ├že┼čitlilik g├Âsterir. Bu ├že┼čitlilik, ├Âyk├╝lere etkili bir anlat─▒m g├╝c├╝, yo─čun bir imgelem ve zengin bir betimleme kazand─▒r─▒r.

_____________________
[1] K─▒rklareli ├ťniversitesi’nde Y├╝ksek Lisans ├ľ─črencisi
* Bu metin 12.4.2019 Cuma g├╝n├╝ K─▒rklareli ├ťniversitesi, Kayal─▒ Yerle┼čkesi Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi kamp├╝s├╝nde Uluslararas─▒ Rumeli SempozyumuÔÇÖnda bu ba┼čl─▒k alt─▒nda, ─░smail Turan taraf─▒ndan bir bildiri olarak sunulmu┼čtur. Metin, hakemli bir dergi olan RumeliDE, (Rumeli Dil ve Edebiyat Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi) 198-208 sayfalar─▒nda 21 A─čustos 2019 g├╝n├╝ yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

KAYNAKÇA

Adem Can, Necip Faz─▒lÔÇÖda Ayna ─░mgesi, Atat├╝rk ├ťniversitesi ─░lahiyat Fak├╝ltesi Dergisi, Say─▒:34, Erzurum 2010.

  1. Hamdi Tanp─▒nar, M├╝cevherlerin S─▒rr─▒: Derlenmi┼č Yaz─▒lar, Anket ve R├Âportajlar, (hzl. ─░. Dirin ÔÇô T. Anar ÔÇô ┼×. ├ľzdemir), Yap─▒ Kredi Yay. ─░stanbul, 2002.
  2. Asl─▒ U├žar, Teselliyi E┼čyada Aramak: T├╝rk├že Romanda Nesneler, Doktora Tezi, ─░hsan Do─čramac─▒ Bilkent ├ťniversitesi, Ankara, A─čustos 2012.
  3. Etem ├çal─▒k, Mustafa Necati Sepet├žio─člu Hayat─▒-Sanat─▒ ve Eserleri, Atat├╝rk ├ťniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝, (Yay─▒mlanmam─▒┼č Doktora Tezi), Erzurum, 1993.
  4. Ferda Zambak, T├╝rk Roman─▒nda Mek├ón, Yay─▒mlanmam─▒┼č Y├╝ksek Lisans Tezi, Mu─čla ├ťniversitesi, 2007.
  5. Murathan Mungan, ├ť├ž Aynal─▒ K─▒rk Oda, Metin Yay. ─░stanbul, 1999.
  6. Mustafa Everdi, Mazbut ├çocuklar─▒n Dans─▒, T├╝rk Edebiyat─▒ Dergisi, ┼×ubat 2018, say─▒. 532

Recep Seyhan, AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda, Bilge K├╝lt├╝r Sanat Yay. ─░stanbul, 2015.
Recep Seyhan, Metal Çubukların Dansı, Bilge Kültür Sanat Yay. İstanbul, 2016.
Roland Barthes, ├ça─čda┼č S├Âylenler (├žev. Tahsin Y├╝cel) H├╝rriyet Vakf─▒ Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul. 1990.
Sevda Deniz K. Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├ľyk├╝ D├╝nyas─▒, T├╝rk Dili Dergisi, Nisan 2017, say─▒. 784
┼×adi Kocaba┼č, Recep SeyhanÔÇÖdan ─░yi Bir ├ľyk├╝: Metal ├çubuklar─▒n Dans─▒, 25.6.2016.
www.dunyabizim.com; AzazilÔÇÖ ─░n Kap─▒s─▒nda Ve Metal ├çubuklar─▒n Dans─▒, Derg├óh, Say─▒ 323, Ocak┬á┬á ┬á┬á2017
Yurdanur Salman, ─░mge, Zor Yakalan─▒r Bir G├Ârselle┼čtirme, Kitap-l─▒k Ayl─▒k ┬áEdebiyat ┬áDergisi, 2004, say─▒: 74.
Cemal ┼×akar, K─▒rk Soruda ├ľyk├╝ (Dil-K├╝lt├╝r ├ľyk├╝ ─░li┼čkisi/ ├ľyk├╝ Nas─▒l Okunur, Okurdan Ne T├╝r Bir Katk─▒ bekler?), Ketebe, ─░stanbul 2018, s. 54-60;63-67
Cem Akar, Bana Hikâye Anlat-ma, 2018, bilatarih; http://www.kitapcafe.com/bana-hikaye-anlatma.html
Kâmil Büyüker, Hatem Tayî Hikâyeleri Hakkında, Hece Dergisi, Sayı 250, Ekim 2017
Yal├ž─▒n Doruk, Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ÔÇś─░skeledeÔÇÖ Hik├óyesinde Tektonik Anlam Katmanlar─▒, T├╝rk Edebiyat─▒,┬á Kas─▒m 2018, say─▒ 541, sayfa 76-80
G├╝l Tanr─▒verdi, Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ├çak─▒ Hik├óyesinde ├çak─▒ÔÇÖn─▒n Saklad─▒─č─▒ Varolu┼čsal Y├╝zle┼čmeler, T├╝rk Edebiyat─▒ Dergisi, A─čustos 2017, say─▒ 526 sayfa 60
Uluslararas─▒ Ahmed Yesev├« ├ťniversitesi, T├╝rk Edebiyat─▒nda ─░simler S├Âzl├╝─č├╝, Recep Seyhan maddesi, Madde yazar─▒ Funda ├ľzsoy Erdo─čan: http://teis.yesevi.edu.tr/index.php?sayfa=madde_detay&md=e38e37a99f7de1f45d169efcdb288dd1.4f3181601a6c07fb
Gülhan Tuba Çelik, 13/12/2016  dünyabizim.com Serazat Bir Kalemin Dünyası: Metal Çubukların Dansı
http://www.dunyabizim.com/kitap/25410/serazat-bir-kalemin-dunyasi-metal-cubuklarin-dansi;
G.Tuba ├çelik, Yazmak ve Zihnin Evrensel Katmanlar─▒, ─░tibar Dergisi, ─░tibar dergisi, ┼×ubat 2018,┬á say─▒ 77
Funda ├ľzsoy Erdo─čan, Metal ├çubuklar─▒n Dans─▒,┬á T├╝rk Edebiyat─▒ ┼×ubat 2017, say─▒ 520
Duygu Aksoy, AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda, T├╝rk Edebiyat─▒ Temmuz 2017, say─▒ 501
Muhsin Duran, AnadoluÔÇÖnun Kara Kutusu ÔÇťTa┼čÔÇŁ Hik├óyesi ├ťzerine; Dil ve Edebiyat dergisi, Haziran 2019 say─▒: 126
NOT: Kaynak├žaÔÇÖda yazarla yap─▒lan s├Âyle┼čiler, eserleri hakk─▒nda yaz─▒lanlar i├žin
yazar─▒n ki┼čisel web sitesinden (recepseyhan.com.tr) yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r.
YAZARLA YAPILAN S├ľYLE┼×─░LER
Yazarla yap─▒lan s├Âyle┼čiler, eserleri hakk─▒nda yaz─▒lanlar i├žin yazar─▒n ki┼čisel web sitesinden (recepseyhan.com.tr) yararlan─▒lm─▒┼čt─▒r.
♦ S├Âyle┼čen: Zeynep Sat─▒ Yal├ž─▒n Recep SeyhanÔÇÖla Kurmacan─▒n Hik├óyesi, T├╝rk Dili Ocak 2018 say─▒ 793
♦ S├Âyle┼čen Funda ├ľ. Erdo─čan, Recep Seyhan ile G├╝ne┼čin Do─čdu─ču Yerde ├çer├ževesinde S├Âyle┼či: 14.04.2014┬á http://haber.stargazete.com/kitap/hikayede-gercek-anlatinin-daha-fazla-icindedir/haber-869702
♦ S├Âyle┼čen┬Ę Senem Gezero─člu, Recep SeyhanÔÇÖla Bana Hikaye Anlat-maÔÇÖy─▒ Konu┼čtuk, T├╝rk Edebiyat─▒, say─▒ 535, May─▒s 2018
S├Âyle┼čen: ─░smail Turan, Recep Seyhan ─░le Bana Hik├óye Anlat-ma, ├ľyk├╝ Ve ├ľyk├╝c├╝l├╝─č├╝m├╝z; Edebiyat Ortam─▒, say─▒ 61, Mart-Nisan┬á 2018, s. 62-69
♦ S├Âyle┼čen: Hatice Ebrar Akbulut, Recep Seyhan ─░le ├ľyk├╝leri Ve ├ľyk├╝c├╝l├╝─č├╝m├╝ze Dair, ┬á21 ┼×ubat 2017 edebistan.com
♦ S├Âyle┼čen: Erhan Gen├ž, Nas─▒l Yazar Oldular? Recep Seyhan Anlat─▒yor, T├╝rk Edebiyat─▒ Dergisi, Say─▒ 508, ┼×ubat 2016
♦ S├Âyle┼čen Duygu Aksoy, Recep Seyhan ─░le ÔÇťAzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒ndaÔÇŁ Hakk─▒nda, 12 Nisan 2016 edebistan.com
♦ S├Âyle┼čen Ey├╝p Tekin, Metal ├çubuklar─▒n Dans─▒ÔÇÖndan Hareketle Seyhan ├ľyk├╝leri, Mahalle Mektebi say─▒ 35 / Haz.-Tem. 2017

[1] K─▒rklareli ├ťniversitesi T├╝rk Dili ve Edebiyat─▒ B├Âl├╝m├╝ Y├╝ksek Lisans ├ľ─črencisi; turan.ismail.tde@gmail.com
[2] ┼×adi Kocaba┼č, ÔÇťRecep SeyhanÔÇÖdan ─░yi Bir ├ľyk├╝ :ÔÇťMetal ├çubuklar─▒n Dans─▒ÔÇŁÔÇŁ, 25.6.2016 www.dunyabizim.com
[3] Yal├ž─▒n Doruk, Recep SeyhanÔÇÖ─▒n ÔÇś─░skeledeÔÇÖ Hik├óyesinde Tektonik Anlam Katmanlar─▒, T├╝rk Edebiyat─▒,┬á Kas─▒m 2018, say─▒ 541, sayfa 76-80
[4] Sevda Deniz K. ÔÇťRecep SeyhanÔÇÖ─▒n ├ľyk├╝ D├╝nyas─▒ÔÇŁ, T├╝rk Dili Dergisi, Nisan 2017, S. 784, s. 77.
[5] S├Âyle┼čen Duygu Aksoy, Recep Seyhan ─░le AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda Hakk─▒nda, 12 Nisan 2016 edebistan.com
[6] Yurdanur Salman, ÔÇť─░mge, Zor Yakalan─▒r Bir G├Ârselle┼čtirmeÔÇŁ, Kitap-l─▒k Ayl─▒k Edebiyat Dergisi, 2004, Say─▒: 74.
[7] Mustafa Everdi, Mazbut ├çocuklar─▒n Dans─▒, T├╝rk Edebiyat─▒ Dergisi, ┼×ubat 2018, say─▒ 532
[9] Ferda Zambak, ÔÇťT├╝rk Roman─▒nda Mek├ónÔÇŁ, Yay─▒mlanmam─▒┼č Y├╝ksek Lisans Tezi, Mu─čla ├ťniversitesi, 2007. S. 16.
[10] Recep Seyhan, AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda, Bilge K├╝lt├╝r Sanat Yay. ─░stanbul, 2015, s. 24.
[11] Murathan Mungan, ├ť├ž Aynal─▒ K─▒rk Oda, Metin Yay. ─░stanbul, 1999, s. 120.
[12] Recep Seyhan, Metal Çubukların Dansı, Bilge Kültür Sanat Yay. İstanbul, 2016, s. 25.
[13] Adem Can, Necip Faz─▒lÔÇÖda Ayna ─░mgesi, Atat├╝rk ├ťniversitesi ─░lahiyat Fak├╝ltesi Dergisi, Say─▒: 34, Erzurum 2010,, s. 170.
[14] Metal Çubukların Dansı s. 25.
[15] Metal Çubukların Dansı s. 26.
[16] Metal Çubukların Dansı s. 46.
[17] Metal Çubukların Dansı s. 14-15.
[18] Metal Çubukların Dansı s. 16-17.
[19] A. Hamdi Tanp─▒nar, M├╝cevherlerin S─▒rr─▒: Derlenmi┼č Yaz─▒lar, Anket ve R├Âportajlar, (hzl. ─░. Dirin ÔÇô T. Anar ÔÇô ┼×. ├ľzdemir), Yap─▒ Kredi Yay. ─░stanbul, 2002, s. 39.
[20] Metal Çubukların Dansı s. 47.
[21] Mustafa Everdi, Mazbut ├çocuklar─▒n Dans─▒, T├╝rk Edebiyat─▒ Dergisi, ┼×ubat 2018, say─▒ 532
[22] Metal Çubukların Dansı s. 40, [23] 42, [24] 6, [26] s. 62.
[25] AzazilÔÇÖin Kap─▒s─▒nda s. 64.[27] s. 74, [28] s. 7,[29] s.12,[32],s. 32 ,Benim Oyuncaklar─▒m, Bilge K├╝lt├╝r Sanat Yay─▒n─▒, 1ÔÇÖinci Bask─▒, 2015, s. 14.[33] s.15; [35] s. 20, [36] s. 76, [37] s. 47,[38] s.55
[30] Roland Barthes, ├ça─čda┼č S├Âylenler, (├žev. Tahsin Y├╝cel), H├╝rriyet Vakf─▒ Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul. 1990. s. 42.
[31] ├ça─čda┼č S├Âylenler s. 43.
[34] Ankebut: 64, Hadid: 20, EnÔÇÖam: 32
[39] Etem ├çal─▒k, Mustafa Necati Sepet├žio─člu Hayat─▒-Sanat─▒ ve Eserleri, Atat├╝rk ├ťniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝, (Yay─▒mlanmam─▒┼č Doktora Tezi), Erzurum, 1993, s. 64.