EBUCEH─░L KARPUZU HAKKINDA

Bu projede Neden Yer ald─▒m? Ya da Ebucehil Karpuzu’nun Yaz─▒l─▒┼č Hik├óyesi

15 Temmuz ihaneti herkes gibi beni de derinden etkilemi┼čti. O gece b├╝t├╝n bir tarihimizin en feci ihanetlerinden biri ya┼čanm─▒┼čt─▒. ─░hanetin┬áfaillerinin i├ž y├╝z├╝n├╝ az ├žok biliyordum. ─░├žlerinde de kalm─▒┼čt─▒m ama “yan─▒m─▒zda olan fakat bizden olmayanlardan biri” etiketi ile “mimli” oldu─čumun da fark─▒ndayd─▒m. Bu birikimi roman olarak yazabilirim diye d├╝┼č├╝n├╝yordum. B├Âyle bir ├žal─▒┼čma yapmay─▒ ilk akl─▒ma d├╝┼č├╝ren de o menfur olaydan dokuz ay ├Ânce yapt─▒─č─▒m K─▒rg─▒zistan gezisi oldu.┬á Azazil’in Kap─▒s─▒nda adl─▒ ├Âyk├╝ kitab─▒m─▒z K─▒rg─▒zcaya ├ževrilecekti. Konunun g├Âr├╝┼čmeleri olmu┼č ancak netle┼čmemi┼čti. Hem bu konuyu y├╝z y├╝ze g├Âr├╝┼č├╝r├╝m hem de bir ┼čey olmasa┬á bile Cengiz Aytmatov’u ziyaret etmi┼č olurum diye d├╝┼č├╝nd├╝m.┬á Orada g├Ârd├╝klerim beni hayrete d├╝┼č├╝rd├╝. Manas ├ťniversitesi d├óhil her yerde Fet├Â’n├╝n adamlar─▒ vard─▒. G├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m yay─▒nc─▒ da Fet├Â’n├╝n has adam─▒yd─▒. Durumu g├Âr├╝nce, yapacaklar─▒ istihbarattan “sa─člam” ├ž─▒kmay─▒z, bu i┼č olmaz, dedim i├žimden. Nitekim olmad─▒. 2015 Ekim ba┼člar─▒nda gitmi┼čtim. Oradan d├Ând├╝kten dokuz ay sonra da 15 Temmuz felaketi ya┼čand─▒. Bu menfur olay, d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m ├žal─▒┼čmaya ili┼čkin kafamdaki ta┼člar─▒ t├╝m├╝yle yerine oturttu. Bu roman─▒ yazmam─▒n ba┼čka ├Âncelikli bir sebebi daha vard─▒. 15 Temmuz 2016 gecesi┬á memleketteydim. O ├žetin didi┼čmede ─░stanbul’da halk─▒mla omuz omuza olamamak, hi├žbir ┼čey yapamadan bir k├Âyde at─▒l kalmak ac─▒ verdi bana. Daha sonralar─▒ bunun derin ezikli─čini duydum hep. D├╝┼č├╝nd├╝m ki yapabileceklerim vard─▒, milletime bir borcum vard─▒ ve bu borcu kalemimle ├Âdeyebilirdim. Nihayet 2017 Eyl├╝l ba┼člar─▒nda roman─▒ yazmaya ba┼člad─▒m ama a─č─▒r gidiyordu. Kafamdaki kurgu, Sn Cumhurba┼čkan─▒’n─▒n 19.9.2016 g├╝n├╝ BM’nin 71’inci Genel Kurulu’nda yapt─▒─č─▒ tarihi uyar─▒n─▒n zemininde y├╝kselecekti. ┼×├Âyle demi┼čti Sn Cumhurba┼čkan─▒: “Bu k├╝rs├╝den t├╝m dostlar─▒m─▒za Fet├ÂÔÇÖye kar┼č─▒ gerekli ├Ânlemleri almalar─▒ ├ža─čr─▒s─▒nda bulunuyorum. Tecr├╝be ile sabittir ki Fet├Â’yle m├╝cadele etmezseniz yar─▒n ├žok ge├ž olabilir.” Buna g├Âre olay,┬á muhayyel bir ├╝lkede ge├žecekti.┬á├ľrg├╝t├╝n istihbarat eleman─▒ gibi ├žal─▒┼čan adamlar─▒ndan birini anlatacakt─▒m ve ona ├Âncelikle bir insan olarak yakla┼čacakt─▒m. Derken, o arada Bah├želievler Belediyesi “15 Temmuz Roman─▒” adl─▒ projesini┬á duyurmu┼č; -mu┼č diyorum ├ž├╝nk├╝ ben de ba┼čkas─▒ndan duydum.

Kayg─▒lar, Teredd├╝tler

Romana ba┼člad─▒─č─▒m─▒ bilen dostlar─▒mdan baz─▒lar─▒ projeye kat─▒lmam─▒ s├Âylediler. ─░lk elde bunu hi├ž d├╝┼č├╝nmedim. Yar─▒┼čmalar da j├╝ri olu┼čumunda g├Âzetilen maslahatlar da bana pek esenlikli g├Âr├╝nmemi┼čtir. (Bu projede de durum b├Âyledir demek istemiyorum; ├Ânceki alg─▒lar─▒mdan s├Âz ediyorum.) ├ľd├╝ller ise -onu ben de alsam- bana, ger├žekte su├žlu olmayan bir mahk├╗mun (“kader mahk├╗mu” diyorlar) kefaletle serbest b─▒rak─▒lmas─▒ndaki sevinci hat─▒rlatm─▒┼čt─▒r. Kald─▒ ki herhangi bir ├Âd├╝lden hi├žbir bak─▒mdan g├╝├ž ve destek almaya ihtiyac─▒m yoktu. Uzun s├╝re teredd├╝t ettim. Ba┼čka kayg─▒lar─▒m da vard─▒: ├ľncelikle, sanat eserleri sivil karakterlidir. Bizde resmi kurumlar─▒n, bast─▒klar─▒ kitaplar─▒; siyasi m├╝lahazalarla resmi bir kal─▒ba b├╝r├╝nd├╝rd├╝kleri, dolay─▒s─▒yla eserin sivil varl─▒─č─▒n─▒ hoyrat├ža ├Ârseledikleri; bunlardan ├žo─čunun b├╝rokratlar─▒n dolaplar─▒n─▒n tozlu raflar─▒nda veya masalarda ├žar├žur edildi─či biliniyor. Bu eserlerin, devletin tepesinden ba┼člayarak alta do─čru ilk ├╝├ž├╝n resimleriyle veya takrizleriyle ba┼člad─▒─č─▒ g├Âzlemlenen bir durumdu. Ger├žek ┼ču ki bu g├Âr├╝nt├╝, and─▒─č─▒m─▒z kurumlar─▒n, bu t├╝r projelere; sanat eserlerine hizmetten ziyade “altlar─▒n ├╝stlerine sunduklar─▒ siyasi geleceklerine ili┼čkin bir yat─▒r─▒m” g├Âz├╝yle bakt─▒klar─▒ izlenimi vermi┼čtir. K├Ât├╝ ├Ârnekler sebebiyle eserin muhatab─▒n─▒ bulmamas─▒ gibi bir sonu├žla kar┼č─▒la┼čmam─▒z da ihtimal dahilinde idi. Burada da b├Âyle olacak diye bir ┼čey yoktu elbette ama projeye kat─▒lacaksam bu ihtimali hesaba katmam gerekecekti. Kayg─▒lar─▒m─▒ hakl─▒ ├ž─▒karacak bir durum olursa roman─▒n 1. bask─▒s─▒n─▒n ba┼č─▒na bir kaza gelmi┼č sayacakt─▒m. Bu durumda roman 2’nci bask─▒da┬á ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne kavu┼čmu┼č olacakt─▒. Bunu dilemiyorum. Umar─▒m, al─▒┼č─▒lm─▒┼č─▒n d─▒┼č─▒nda┬á bir yakla┼č─▒m olur; umar─▒m, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čramam; umar─▒m sanat eserlerine daha sayg─▒l─▒ bir yakla┼č─▒m olur ve bu proje, az da olsa ├Ârnekleri bulunan┬áistisna ├žal─▒┼čmalar kapsam─▒nda yer al─▒r.

De─čindi─čim kayg─▒lara mukabil olumlu durumlar da vard─▒: Her yazar eserinin daha fazla okura ula┼čmas─▒n─▒ ister. Belediyelerin bas─▒l─▒ eserlerini daha ├žok kitleye (├Âzellikle belli ba┼čl─▒ k├╝t├╝phanelere) ula┼čt─▒rd─▒─č─▒ biliniyor. Dostlar─▒m─▒n bu projede yer almam─▒ tavsiyelerinin gerek├žesi de buydu fakat benim d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m daha farkl─▒ bir ┼čeydi: Roman─▒ evrensel bir d├╝zleme denk d├╝┼čecek bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla -yukar─▒dan- kurgulam─▒┼čt─▒m. Bu ┼ču demek: Bu ├Ârg├╝t a├ž─▒k g├Âr├╝nen gizli bir ├Ârg├╝tt├╝r ve onunla m├╝cadelenin milli s─▒n─▒rlarla kay─▒tl─▒ tutulmas─▒ b├╝y├╝k bir yan─▒lg─▒d─▒r. Bir ┼čeyin┬á g├Âr├╝n├╝r olmas─▒na kar┼č─▒n g├Âr├╝nmez bir yap─▒da olu┼čunu tam olarak kar┼č─▒layan bir kelime tedav├╝lde yok. (Bunu belki Husserl Fenomenolojisi ile a├ž─▒klamak m├╝mk├╝nd├╝r ki o da zihne duyular─▒n g├Ânderdi─či┬á g├Âr├╝nt├╝n├╝n kendisini de─čil g├Âr├╝ng├╝s├╝n├╝ alg─▒lamakt─▒r. Felsefenin ve sanat─▒n alan─▒nda oldu─ču i├žin bu y├Ântemi de herkes kullanamaz.) Fet├Â; bu yap─▒dad─▒r ve d├╝nyan─▒n yakla┼č─▒k 140 ├╝lkesinde yap─▒lanm─▒┼čt─▒r. ├ľrg├╝t, okul yoluyla ula┼čt─▒─č─▒ bu ├╝lkelerde ilkin ├╝st d├╝zey b├╝rokrasiyi ve entelekt├╝el birikimi hedef alm─▒┼čt─▒r. Determinist yakla┼č─▒ma g├Âre benzer ┼čartlar benzer sonu├žlar─▒ do─čurur. T├╝rkiye’de ya┼čanan menfur hadisenin, bu ├╝lkelerin herhangi bir yerinde -├Âzellikle co─črafyam─▒zda- tekerr├╝r etme ihtimali her zaman vard─▒r. Roman, bu ihtimalin zemininde kurgulanm─▒┼čt─▒.┬áDe─čindi─čim gerek├želerle, bu ├╝lkelerdeki entelekt├╝el birikime ula┼č─▒lmal─▒ ve bu yap─▒n─▒n y├╝z├╝ sanat─▒n diliyle te┼čhir edilmelidir diye d├╝┼č├╝n├╝yordum. Bu d├╝┼č├╝ncemin ger├žekle┼čmesi, roman─▒n bu ├╝lkelere ula┼čmas─▒ ile m├╝mk├╝n olacakt─▒r elbette. Bu olur olmaz, bilemem ama Belediyelerin bu imk├ónlar─▒ hep vard─▒r. Karar─▒mda etkili olan en ├Ânemli saik de bu oldu.Bu m├╝lahazalarla bu projede kerhen yer ald─▒m. Sonu├žta Ebucehil Karpuzu 149 roman aras─▒ndan s─▒yr─▒larak “j├╝ri ├Âzel ├Âd├╝l├╝”ne lay─▒k g├Âr├╝ld├╝.

Kitab─▒n Ad─▒n─▒n ─░mlas─▒┬á:14 Temmuz g├╝n├╝ konuyu haber yapan haber sitelerinde ve istisnas─▒z b├╝t├╝n linklerde roman─▒n ad─▒ (Ebu Cehil Karpuzu olarak) yanl─▒┼č yaz─▒ld─▒. Do─čru imla Ebucehil Karpuzudur. TDK’den emsal ├Ârnek: Koca Mustafa Pa┼ča (ki┼či ad─▒) Kocamustafa Pa┼ča (semt ad─▒). Bir not olarak: Ebucehil Karpuzu nedir? Neden Ebucehil Karpuzu? vb sorulara ├žok├ža┬á muhatap oldum. Sorunun cevab─▒ romanda.┬á 26 Eyl├╝l 2018*
_______________________
* EK:┬áRoman─▒n┬áOkuyucuya Ula┼čmas─▒ (Kitap Matbaadan Geldikten Sonra: 10.10.2018)┬á Yukar─▒daki metin, roman matbaadan gelmeden ├Ânce yaz─▒lm─▒┼čt─▒.┬áKitap ile ilgili kayg─▒lar─▒m maalesef kar┼č─▒lanmam─▒┼čt─▒r. Projenin bir y─▒l sonraki (31 Mart 2019) mahalli se├žimler i├žin yat─▒r─▒m amac─▒yla d├╝zenlendi─čini, ufukta yeniden adayl─▒k g├Âr├╝nmez olunca (Kas─▒m 2018) da┬á projenin rafa kald─▒raca─č─▒n─▒ ├Âng├Âremedik. Bu da siyasi manevralara yabanc─▒ olan bize iyi bir ders oldu. Editoryal hatalarla ├ž─▒kan 1. Bask─▒n─▒n ba┼č─▒na bir kaza gelmi┼č kabul edece─čiz art─▒k.Bu meyanda kitab─▒n ger├žek okuyucusuna bu h├óliyle ula┼čmas─▒n─▒ i├žim ├žekmiyor do─črusu; zaten roman─▒n g├Ânderilmesini talep etti─čim adreslere ilgili kurumca kitap g├Ânderilmesi de m├╝mk├╝n g├Âr├╝nm├╝yor. 2. Bask─▒ i├žin romanda ├Ânemli tashihler yap─▒ld─▒. Mesela kahraman─▒n ailesinden kopuk olmas─▒ daha net h├óle getirildi.┬áHulasa; Ebucehil Karpuzu’nu┬áokumak isteyenlerin 2’nci bask─▒y─▒ beklemeleri gerekecek; ├ž├╝nk├╝ kitab─▒n ilk bask─▒s─▒n─▒n haklar─▒ proje gere─či ilgili Belediyeye devredilmi┼čtir.

NOT: Romandan k─▒sa bir al─▒nt─▒ Kitaplardan Se├žkiler/├ľne ├ç─▒kanlar┬ábutonundad─▒r.